٢- مدغم فيه داراى حركت باشد: زيرا ادغام حرف ساكن در ساكن غيرممكن است.
٣- بايد مدغم از جنس مدغم فيه باشد. زيرا براى دستگاه تكلّم مشكل است در يك لحظه دو حرف متفاوت را ادا كند. بنابراين در مواردى مانند: «وَجَدْتُمْ»، حرف دال تبديل به تاء شده و در تاء بعدى ادغام مى‌شود: وَجَتُّمْ.
٤- مدغم و مدغم فيه مجاور هم باشند: يعنى هيچ فاصله‌اى بين آنها وجود نداشته باشد.
رابطه دو حرف مجاور: بعد از بيان شرايط ادغام، اين بحث مطرح است كه چه حروفى با داشتن شرايط لازم مى‌توانند در يكديگر ادغام شوند. قبل از پاسخ به اين پرسش بايد دانست كه اجتماع دو حرف از نظر تلفظ و نگارش چند شكل دارد:
١- اجتماع لفظى و نگارشى: يعنى دو حرفى كه دركنار هم هستند دو خواندن و نوشتن هيچ حائلى ميانشان نباشد. مانند: «قَدْ دَخَلُوا» كه در نگارش بين در حرف دال، چيز ديگرى قرار نگرفته و در خواندن نيز، حرف ديگرى بين اين دو فاصله نينداخته است.
٢- اجتماع نگارشى: مانند: «انَّهُ هُوَ» كه در نگارش، دو حرف «هاء» در مجاورت هم هستند، ولى در تلفظ صداى ديگرى بين آنها فاصله انداخته است.
٣- اجتماع لفظى: در اين مورد دو حرف مجاور هم از نظر تلفّظ حائلى ندارند. ولى از نظر نگارشى حرفى ديگر ميان آنها فاصله انداخته است. مانند: انَا نَذِيرٌ.
در باب ادغام وقتى از رابطه دو حرف با يكديگر صحبت مى‌شود، مقصود مورد اوّل و دوم است و كارى با مورد سوم نيست.
حال مى‌گوييم دو حرف «همجوار» از نظر مخرج و چگونگى توليد مى‌توانند چهار نوع رابطه با هم داشته باشند:
الف- متماثلين: يعنى دو حرف ازنظر مخرج و صفات مثل هم باشند. مانند دو حرف «باء» يا دو حرف «تاء» و ب- متجانسين: دو حرف، در مخرج و محل توليد مشترك بوده، ولى در صفات متفاوت باشند. مانند: «سين و صاد» يا «تاء و طاء».