«تنحيف» به‌معناى «لاغرنمودن» است و دراصطلاح علم‌تجويد: «لاغركردن ذات حرف، هنگام تلفظ آن است». «١» كه نتيجه آن ايجاد صدايى نازك و كم‌حجم مى‌باشد.
ابن جزرى مى‌نويسد:
«تفخيم از فخامه به معنى بزرگى و كثرت است و آن عبارت از رشد دادن و چاق كردن حرف است و ترقيق از رقّت بوده و ضدّ چاق كردن است. پس ترقيق عبارت از نحيف و لاغر كردن ذات حرف هنگام اداى آن است». «٢» موارد تفخيم و ترقيق حروف: آواى حروف در زبان عربى از نظر حجم، غلظت و رقّتِ صدا، داراى تفاوتهايى است، كه در علم تجويد از آن با عنوان تفخيم و ترقيق، بحث شده است. به طور كلّى بايد گفت، بيشتر حروف عربى صفت ترقيق دارند و صداى آنها از حجم كمى برخوردار است و بنابه قول دانشمندان اين علم، با «تنحيف» توأم است. تعدادى نيز «مفخّم» هستند و بايد به صورت درشت تلفظ شوند. الف مدى در چگونگى تلفظ تابع حرف ماقبل خود است. بدين سبب اگر حرف ماقبل آن، از حروف «مُرَقَّق» باشد، ترقيق مى‌شود، اگراز حروف مفخّم باشد، الف نيز با حالت ترقيق خوانده مى‌شود.
حروف «مُفَخَّم» از ميان الفباى زبان عربى صداى هفت حرف در حين توليد، صفت تفخيم دارد كه بدينقرار است: «خاء، صاد، ضاد، طاء، ظاء، غين و قاف».
اين حروف در همه حالتهاى خود تفخيم شده و درشت ادا مى‌شوند. به عبارتى ديگر در همه حالتها اعم از سكون، متحرّك و مشدّد بودن داراى تفخيم هستند. البته تفخيم آنها در حالتهاى مختلف به يك ميزان نبوده، بلكه داراى مراتبى است.
مراتب تفخيم حروف مفخّم، به ترتيب ازبالاترين مرتبه تا پايين‌ترينِ آن به شرح زيراست: