پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٦٧
مراتب غنّه (از نظر خيشومى شدن) بيان مىشود:
١- نون و ميم مشدّد يا مدغم، بالاترين ميزان غنّه را دارند.
٢- نون و ميم در حالت اخفا در مرتبه بعد قرار دارد.
٣- غنّه نون و ميم در حالت اظهار، بيش از حالت متحرّك آنهاست.
٤- كمترين ميزان غنّه به هنگام متحرك بودن اين حروف است. «١» در ارتباط با ميزان و مراتب غنّه، پژوهشگرانِ آواهاى عربى به طور اجمال، مهر تأييد بر نظر علماى تجويد مىزنند.
نقاط اشتراك و افتراق حروف دراين مبحث سخن از نقاط اشتراك حروف از نظر مخرج و محل توليد آنهاست. همچنين از شناخت صفات مشترك آنها و نقاط افتراق و تفاوت صفات حروف سخن به ميان مىآيد.
سبب طرح اين فراز، ضرورت شناخت صحيح حروف از نظر مخرج و صفات براى قاريان ممتاز است؛ زيرا اين شناخت، موجب مواظبت بر محل دقيق تلفظ اين حروف و رعايت صفات و چگونگى توليد آنها مىشود. اين كارى است كه علاوه بر اطلاع وسيع از مباحث ياد شده، نياز به تمرين و مراقبت عملى از تلفّظ حروف دارد.
وقتى قارى قرآن هر حرفى را در «حالت انفرادى» با رعايت دقيق مخارج و صفات ادا كرد، آنگاه نوبت به تمرين تلفظ صحيح آن در تركيب با حروف ديگر، در قالب كلمات خواهد رسيد. چه بسا افرادىكه حروف را بهصورت مجزّا صحيح تلفظ مىكنند، ولى درحالت تركيب و درقالب كلمات، از صفات حروف مجاور تأثير مىپذيرند. يا اين كه حروف را از موضع توليد صحيح آن دور مىكنند.
زمانى كه قارى قرآن مرحله اداى صحيح حروف را پشت سر گذاشت مىتوان ادعا كرد كه حقيقت تجويد نزد او ظاهر شده است.
جهت برداشت و استفاده قاريان گرامى، دو جدول تحت عناوين: «جدول تفكيكى صفات حروف» و «جدول اشتراك و افتراق صفات حروف» ترسيم مىشود.