پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٦٤
بيش از حدّ را خطا مىدانند. از جمله «مَكّى» قاريان را ناگزير از اخفاى تكرير مىكند و اين امر را در تلاوت قرآن لازم مىداند. زيرا در صورت جلوگيرى نكردن از تكرير زياد، حرف راء خصوصاً وقتى مشدّد باشد به صورت متوالى تكرار مىشود. «١» نظر آواشناسى: در ميان حروف عربى، حرف «راء» با شيوه لرزشى، يعنى با صفت «تكرير» ادا مىشود. هنگام توليد اين حرف، تيغه زبان با حالت ارتعاش و لرزش با لثه دندانهاى ثناياى بالا تماس مىگيرد. مثل اين كه تيغه زبان ابتداى كام را دو يا سه مرتبه آهسته و آرام بكوبد تا راء زبان عربى توليد شود. «٢» بنابراين، تكرير راء، بيش از ميزان طبيعى آن اشتباه است و خوددارى از افراط در اين صفت، لازم است.
١٨- صفت «تَفَشّى» واضع اين صفت، سيبويه مىباشد. اين واژه در لغت به معناى «انتشار و پخش شدن» است. صفت «تَفَشِّى» صفت حرف «شين» است. تفشى در اصطلاح تجويد به معنى:
گسترده شدن و انتشار صداى حرف شين به هنگام خروج از مخرج خود است. «٣» ابن جزرى در مورد حرف تفشّى مىنويسد:
«همه علماى تجويد، شين را حرف تفشّى مىدانند. براى اين كه هنگام ادا، صداى آن در مخرجش منتشر شده و تا مخرج حرف «طاء» ادامه مىيابد».
وى ادامه مىدهد: گروهى حرف فاء و ضاد را و عدهاى راء، صاد، سين، ياء، ثاء و جيم را نيز از حروف تفشى شمردهاند». «٤» ولى رأى صحيح، قائل شدن به صفت تفشّى تنها در حرف شين است.
آواشناسى و تفشّى: چون در اداء شين، خروج هوا به فاصله بين دو اندام اتصال