«حروف اطباق، چهار حرف مى‌باشد ... و آنها از جمله حروف استعلا هستند. بلكه مخصوصتر و برتر (تفخيم بيشترى دارند) از حروف استعلاء مى‌باشند». «١» ٣- همان گونه كه ذكر شد، به نظر ابن جزرى استعلا از صفات قوّت بوده و در واقع، همان صفت «تفخيم» است. همچنين وى مى‌نويسد: عدّه‌اى نظر داده‌اند، حروف تفخيم، فقط حروف اطباق است. خود نيز به عنوان گزينش ديدگاهى متعادل، عنوان مى‌كند كه شكّى نيست كه تفخيم حروف اطباق بيشتر است.
ب- وقتى اين ديدگاهها را در كنار نظريات آواشناسان كه بر اساس بررسيها و آزمايشهاى دقيقى ارائه شده، مى‌گذاريم، نتيجه مى‌گيريم كه علماى گذشته، هر چند از ابزارهاى دقيق امروزين بى‌بهره بوده‌اند، ولى در چگونگى تلفظ حروف، نظرات نسبتاً دقيقى را ارائه داده‌اند به گونه‌اى كه چكيده گفته‌هاى آنان، نزديك به نظر آواشناسى امروز است.
تفاوت دو ديدگاه اين است كه متقدّمان، هفت حرف را آوايى استعلايى دانسته و به تفخيم آنها قايل بوده‌اند و از ميان آنها چهار آواى اطباقى را آواهايى با تفخيم بيشتر و حجم صوتى افزونترى قرار داده‌اند. اما آواشناسان به صفات استعلا و استفال عنايتى نداشته‌اند؛ ولى چهار آواى «اطباقى» را «مفخّم» و سه حرف «خ، غ، ق» را «بين التفخيم والترقيق» ترسيم نموده‌اند. بقيه حروف هم داراى طبيعت معمولى خود مى‌باشند.
ج- براى تكميل مطالب گذشته، به جاست در اين قسمت، به علّت تفاوت حروف اطباق و حروف «خاء، غين و قاف» از نظر مراتب تفخيم پرداخته، بحث را خاتمه دهيم.
هنگام توليد آواهاى اطباقى، زبان حالت مقعّر پيدا مى‌كند، به اين شكل كه تيغه زبان به كام بالا مى‌چسبد زبان نيز كمى عقب رفته و انتهاى آن، ميل به كام بالا نموده و به ديواره حلق نزديك مى‌شود. در نتيجه وسط زبان گود مى‌شود. بدين سبب صدايى كه هنگام توليد «ص، ض، ط، ظ» شنيده مى‌شود، درشت و پر حجم مى‌باشد. زيرا هوايى كه از ششها بيرون آمده و در فضاى دهان روى زبان جارى است. به موازات بالا آمدن زبان و هنگام اتصال آن به كام بالا صدايى پرحجم توليد مى‌كند.