پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٤٧
«تفخيم» پيدا مىكند. بنابراين صفت اطباق، عامل تفخيم حروف مىشود. به همين سبب، آواشناسان، «اطباق» را معادل «تفخيم» گرفتهاند و معتقدند، حروفى كه به طور كامل تفخيم مىشوند، فقط چهار حرف اطباق هستند. «١» صفت «انفتاح»: اين صفت، ضد «اطباق» است. انفتاح در لغت به معنى باز شدن و گشودگى بوده و بر وزن «انفعال» از ابواب ثلاثى مزيد فيه است.
غير از حروف اطباق، ٢٤ حرفِ بقيّه، از الفباى زبان عربى، داراى صفت انفتاح مىباشند. علّت اين كه آنها را انفتاح ناميدهاند به قرار زير است:
«زيرا بين زبان و كام گشودگى مىباشد- و چسبيدن و الصاق در كار نيست- و صداى حرف از بين اين گشودگى ادا مىشود». «٢» ٧ و ٨- صفات «استعلاء» و «استفال» تعريف استعلاء: اين واژه، مصدر باب «استفعال» و به معنى «بلند مرتبگى و برترىطلبى» است. معناى لغوى ديگر آن، «ارتفاع و بالا آمدن» است. «٣» هفت حرف «خاء، صاد، ضاد، طاء، ظاء، غين و قاف» داراى اين صفت مىباشند.
استعلاء در اصطلاح؛ يعنى:
«بالا آمدن زبان، هنگام تلفظ بعضى از حروف به سوى كام بالا و سقف دهان». «٤» ابن جزرى در تعريف صفت استعلاء مىنويسد:
«استعلا از صفات قوّت بوده و هفت حرف، اين صفت را دارند و بنابر نظريه صحيح، حروف مستعليه، همان حروف «تفخيم» است. از بين حروف استعلا، حرف طاء، بيشترين مرتبه تفخيم را دارد. عدهاى نيز گفتهاند كه حروف تفخيم