ده صفت ذاتى متضاد به اين شرح است:
١- جَهْرْ ٣- شدّت‌ ٥- استعلا ٧- اطباق‌ ٩- اصْمات‌ ضد آن: ٢- هَمْسْ‌ ضد آن: ٤- رِخْوَت (رَخاوه)
ضد آن: ٦- استفال‌ ضد آن: ٨- انفتاح‌ ضد آن: ١٠- اذْلاق‌ صفات ده‌گانه بالا را متضاد ناميده‌اند، براى اين كه دو به دو با هم متضاد هستند؛ يعنى هر كدام از حروف زبان عربى اگر يكى از اين صفات را داشت، صفت ضدّ آن را نخواهد داشت.
زيرا اجتماع دو صفت ضدّ هم، محال و غير ممكن است. بنابراين هر كدام از حروف، به طور دقيق، پنج صفت از صفات اصلى يا ذاتى متضاد را دارا هستند.
١ و ٢- صفات «جهر» و «همس» حروفى كه داراى صفت جهر هستند حروف «مجهوره» و حروفى كه صفت همس دارند «مهموسه» نام گرفته‌اند.
صفت «جهر» از نظر متقدمان: جهر در لغت به معنى «اعلان» و آشكار نمودن است.
سيبويه در تعريف آن مى‌نويسد:
«مجهور حرفى است كه بيشترين تكيه و استقرار را بر موضع خود دارد و نَفَس براى جريان يافتن با حرف مجهور، دچار مانع است تا زمانى كه استقرار بر موضع پايان پذيرد و صداى حرف جارى شود.» «١» حروف «مجهور» عبارتند از: «ب، ج، د، ذ، ر، ز، ض، ط، ظ، ع، غ، ق، ل، م، ن، و».
تعريف صفت همس: در لغت به معنى «خفاء»، پنهان است. سيبويه معنى اصطلاحى آن را چنين ذكر كرده است: