پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٣٢
مىگيرند، كه اين حالتها موجب شناخت حروف از يكديگر مىشود.
فايده شناخت صفات: در كتابهاى تجويد سه فايده مهم براى شناخت صفات نوشتهاند:
١- شناخت و تمايز حروفى كه داراى مخرج مشترك هستند در گرو فراگيرى صفات حروف است، چون طيف گسترده حروف هممخرج (متجانس) به وسيله صفات متفاوتى كه دارند، از يكديگر بازشناسى مىشود. به عنوان مثال، تفاوت «ظاء» از «ذال» مربوط به صفت «اطباق» ظاء است. بدين سبب، اگر اطباق ظاء، رعايت نشود، تبديل به ذال مىشود. يا اگر «صاد» بدون اطباق ادا شود، حرف «سين» توليد مىشود. «١» همچنين اگر «عين» بدون صفت جهر تلفظ شود، تبديل به «حاء» خواهد شد. و يا «غين» در صورتى كه بدون صفت جهر ادا شود، بدل به «خاء» مىشود.
٢- چون تلفظ صحيح حروف، تا حدود زيادى مربوط به شيوههاى توليد (صفات) مىشود، لازم است قاريان قرآن، مجموع صفات خاص هر يك از حروف را بشناسند و هنگام خواندن قرآن، آنها را لحاظ كنند.
٣- با شناخت صفات، حروف قوى از حروف ضعيف شناخته مىشوند و اين مسأله، در رعايت قواعد ادغام، مؤثّر خواهد بود؛ كه در مباحث آينده از آن بحث خواهد شد.
تقسيم صفات صفات در يك تقسيمبندى كلّى دو قسم است: ذاتى، عارضى.
توضيح اينكه، در تعريف «تجويد» چنين آمده است كه: «تجويد عبارت از بخشيدن حقّ حروف از صفات آن و همچنين مستحق حروف است». «٢» در ادامه، «حق حروف» را صفاتى دانستهاند كه لازمه آنهاست. يعنى توليد و اداء حروف در گرو رعايت آنهاست. به اين صورت، كه اگر حرفى به تنهايى (نه در قالب كلمات) اداء شد، آن صفت، جزء جدانشدنى آن حرف است. بدين علّت، اگر در اداء حروف، صفاتى كه