مخرج سوم (وسط الحلق)
حروف «عين و حاء» از وسط حلق اداء مى‌شود. اديبان و قاريانى مانند «سيبويه» و «مكّى» مخرج عين را قبل از حاء دانسته‌اند؛ در حالى كه «شُرَيْح» و «مهدوى» مخرج حاء را قبل از عين قرار داده‌اند. «١» توليد دو حرف «عين و حاء»: اندامهاى توليد كننده اين دو، ديواره‌هاى حفره حلق هستند. ديواره‌هاى حلق- چنانچه گذشت- مى‌توانند منقبض يا منبسط شوند. هنگام توليد حروف «عين و حاء» ديواره‌هاى حلق منقبض شده و در نتيجه فضاى حلق تنگ مى‌شود. در چنين حالتى عبور هواى بازدم (كه از ناحيه ششها به سوى فضاى دهان در حركت است) از حفره حلق، موجب توليد سايش مى‌شود، چنانچه همزمان با توليد سايش، تارهاى صوتى (به‌علت داشتن صفت جهر) مرتعش‌شوند، حرف «عين» اداءمى‌گردد، و اگر همزمان با توليد سايش، تارهاى صوتى ارتعاش نيابند، حرف «حاء» توليد مى‌شود.
مخرج چهارم (ادنى الحلق)
«ادنى الحلق» يعنى نزديكترين محل حلق به دهان، كه مرز بين حلق و دهان است. و اين در حالى است كه تقسيم بندى حلق از ناحيه ش پژوهشى در علم تجويد ١١٥ مخرج دوازدهم ص : ١١٥ شها شروع شود.
از مخرج ادْنَى الْحَلْقْ، دو حرف «غين و خاء» خارج مى‌شود. در مورد اين كه مخرج كداميك مقدّم است، شريح و سيبويه مخرج غين را و مكّى، مخرج خاء را قبل از غين مى‌داند.
ولى استاد «ابوالحسن علىّ بن محمّد خَرُوفِ نحوى» مى‌گويد: سيبويه در اظهار نظر خود، قصد ترتيب نداشته، بلكه اين دو حرف، دقيقاً از يكجا ادا مى‌شود. «٢» آواشناسى و مخرج «غين و خاء»: آواشناسان غين را آوايى مجهور و با صفت رخوت مى‌دانند. مخرج آن نزديكترين قسمت حلق به دهان است. هنگام تلفظ غين، هوا از ششها خارج شده، از حنجره مى‌گذرد و تارهاى صوتى را به ارتعاش درمى‌آورد. بعد از آن وارد حلق شده تابه نزديكترين قسمت حلق از دهان مى‌رسد، در آن جا محل عبور هوا تنگ‌