پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٠٣
در چنين حالتى نوك زبان آزاد شده، پشت دندانهاى ثناياى پايين و اطراف آن قرار مىگيرد. بخش ميانى كنارههاى زبان به اطراف كام، روى ديواره داخلى دندانهاى بالا مىچسبد؛ نرمكام به بالا كشيده مىشود و راه عبور هوا از بينى را مىبندد. تارهاى صوتى به ارتعاش در آمده و لبها شكل گسترده به خود مىگيرد. در اين حالت صداى ايجاد شده را به ميزان دو حركت امتداد مىدهيم.
در توليد اين آوا فاصله بين سطح زبان و كام بسيار كم است.
نحوه توليد صداى كشيده (او): در توليد اين مصوّت، بخش انتهايى زبان به طرف عقب كام بالا مىرود و در فاصلهاى از آن قرار مىگيرد كه جريان هوا بتواند بدون ايجاد سايش براحتى عبور كند. نوك و جلوِ زبان آزاد است، امّا در نتيجه بالا رفتن عقب زبان، قسمت جلويى آن نيز به عقب كشيده مىشود و بخش ميانى كنارههاى زبان به لبه دندانهاى آسياى بالا مىچسبد. نرمكام به بالا كشيده شده و راه عبور هوا را از بينى مىبندد. تارهاى صوتى به ارتعاش درمىآيند و لبها به جلو كشيده مىشود و به صورت گرد و غنچهاى درمىآيد، حال صداى توليد شده را دو حركت امتداد مىدهيم تا مصوّت كشيده (او) توليد شود. «١» ب- موضع حلق از اين موضع، شش حرف (همزه، هاء، عين، حاء، غين و خاء) اداء مىشود كه داراى سه مخرج (دوم تا چهارم) است، كه نام آنها به ترتيب عبارت است از: اقْصَى الْحَلْق، وَسَطُ الْحَلْق و ادْنَى الْحَلْق.
سبب اينكه مخارج مربوط به حلق از «اقصى الحلق» شروع شده، آن است كه هوا- ماده اصلى توليد صدا و آواى حروف- از ناحيه ششها بيرون آمده، سپس وارد حلق مىشود. و اولين قسمت حلق- از ناحيه ششها- اقصى الحلق است.