پژوهشى در علم تجويد - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٠٠
فارسى به آنها «آسيا» مىگويند و به علت دندانهدار بودن سطح فوقانىشان در زبان عربى اضراس نام گرفته است.
دندانهاى اضراس بيست عدد بوده و از نظر جايگاه سه قسم هستند: ضَواحِكْ، طَواحِن و نَواجِذ؛ كه به ترتيب هر كدام مىآيد.
١- ٤- ١٢- «ضواحك»: تعدادشان چهار عدد و در هر آرواره دو عدد است كه در دو طرف انياب قرار دارد و هنگام خنديدن پديدار مىشود. «١» در زبان فارسى به آن «آسياى كوچك» مىگويند كه با تاجى پهن نمايان است.
٢- ٤- ١٢- «طواحن»: كه مفرد آن طاحِنَه و يك قسم از دندانهاى آسياست «٢». تعداد آنها دوازده عدد بوده كه شش عدد آن در فك بالا و شش عدد بقيه در فك پايين قرار دارد.
جايگاه آنها در طرفين ضواحك مىباشد. فارسى زبانها آنها را «آسياى بزرگ» نام نهادهاند و تاجى پهن دارند.
٣- ٤- ١٢- «نواجذ»: جمع ناجِذْ و چهار تا و به ترتيب در هر آرواره دو عدد از آنها در دوطرف طواحن و در انتهاى سلسله دندانها قرار دارند و به آن دندانهاى «عقل» مىگويند.» از آنجا كه دندانها عامل سازنده برخى از صداها هستند، اختلال در نظم طبيعى (جاى قرار گرفتن، فاصله از يكديگر و تعداد) آنها بر كيفيت صداهاى توليد شده اثر نامطلوب مىگذارد.
١٣- لبها (شَفَتَيْن): پس از زبان، لبها مهمترين اندامهاى صوتى به شمار مىآيند.
ساختمان ماهيچهاى لبها آنها را قادر مىسازد كه مانند زبان در تمام جهات حركت نموده، به شكلهاى گرد و پهن درآيند. لبها- گذشته از آنكه خود عامل اصلى توليد برخى از صداها مىباشند- به وسيله حركات و تغيير شكل خود، باعث تغيير حجم دهان و در نتيجه، سبب پيدايش صداها و آواهايى با كيفيتهاى گوناگون مىشوند.