امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ٨٤
امام صادق (ع) فرمود:
انَّما هُوَ عَلَى الْقَوىِّ الْمُطاعِ الْعالِمِ بِالْمَعْرُوفِ مِنَ الْمُنْكَرِ «١» امر به معروف و نهى از منكر تنها بر افراد توانمندى واجب است كه علم به تشخيص معروف دارند و موراز منكر را د اطاعت قرار مىگيرند.
از طرف ديگر آنان كه عمل خلافى را مرتكب مىشوند، چند گروهند:
١- گروهى با علم و آگاهى، به ترك معروف يا انجام منكر اقدام مىكنند، به عنوان مثال با اينكه مىداند: نماز واجب است، اين وظيفه را انجام نمىدهد. امربه معروف و نهى از منكر اين گروه لازم است.
٢- گروهى كه اطلاع از حكم الهى ندارند و بدين جهت گناه مىكنند، مثل كسى كه از روى بى اطلاعى از وجوب نماز آيات، آن را ترك كرده است. امربه معروف و نهى از منكر اين گروه نيز لازم است. البته بهتر است كه ابتدا او را ارشاد كند، و اگر ديد بر ترك آن عبادت اصرار دارد، امرو نهى نمايد. «٢» ٣- گروهى كه حكم الهى را مىدانند، ولى به گناه بودن مورد خاصى كه بدان اشتغال دارند، توجه ندارند، مثل اينكه مىداند: گوشت مردار را نبايد خورد، ولى چون از مردار بودن اين گوشت بىخبر است آن را مىخورد يا با اينكه مىداند نماز واجب است، ولى به واسطه غفلت يا فراموشى، نماز را ترك كرده است. در اينجا امر به معروف و نهى ازمنكر لازم نيست، چه اينكه رفع غفلت و فراموشى واجب نيست.
امر كننده به معروف و نهى كننده از منكر بايد علاوه برشناخت «معروف و منكر» شرايط امر به معروف و نهى از منكر، موارد وجوب و عدم وجوب، جواز و عدم جواز آن را ياد بگيرد، تامبادابه واسطه نادانى، در امربه معروف و نهىاز منكر، خودمرتكب خلافىشود. «٣»