پسنديده و مستحب است، امر به آن نيز مستحب، و هر چه انجام آن ناپسند و مكروه است، نهى از آن مستحب است. «١» راه شناخت معروف و منكر براى شناخت معروف و منكر دو راه وجود دارد، يكى راه عقل و ديگرى راه شرع.
اينك به توضيح هر يك مى‌پردازيم.
١- به وسيله عقل‌ خداوند، ساختمان روحى انسان را بگونه‌اى آفريده است كه او با «فطرت» خود «زشتى و زيبايى» و «خوبى و بدى» را تشخيص مى‌دهد. در اين مرحله «آگاهى» به وسيله القاى معلم از بيرون صورت نمى‌گيرد، بلكه اين گونه شناختها از درون انسان مى‌جوشد و نيازى به فراگيرى از ديگرى نيست.
قرآن كريم نيز در آيات بسيارى از تجهيز انسان به يك سلسله الهامات فطرى سخن گفته است. براى مثال در سوره «شمس» به روح انسان و اعتدال آن قسم مى‌خورد، روحى كه خداوند زشتيها و پاكيها را به آن الهام كرده است:
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّيها فَالْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْويها «٢» يكى از اصحاب پيامبر به نام «وابصه» مى‌گويد: وقتى آيه «تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى‌ وَ لا تَعاوَنوُا عَلَى الْاثْمِ وَالْعُدْوانِ» «٣» يعنى بر نيكى و تقوا همكارى كنيد، و بر گناه و آنچه موجب دشمنى و عداوت است، همكارى نكنيد، نازل شد خدمت پيامبر اكرم (ص) رسيدم و خواستم از همه موارد «برّ» و «اثم» سؤال كنم. آن حضرت فرمود بگويم كه مى‌خواهى از چه سؤال كنى يا سؤال مى‌كنى؟ عرض كردم: بفرماييد، فرمود: آمده‌اى تا