امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ٣٨
سوى يزيد بن معاويه با شعار جبر تخطئه شد كه اين قيام بر خلاف مشيت الهى بوده است!! وقتى سر امام حسين (ع) را در مجلس يزيد حاضر كردند، او خطاب به حاضران گفت: «حسين برمن افتخار مىكرد و مىگفت: پدرم برتر از پدرتو، و مادرم برتر از مادرت و جدّم برتر از جد توست و خودم برتر از تو هستم» و همين ادعا موجب قتل او گشت، اما اينكه پدرش را از پدر من بالاتر مىدانست، درست نيست، چون پدرم با پدر او محاجّه كرد و خداوند پدرم را بر او غالب ساخت و اما اينكه مادرش را بالاتر از مادرم مىدانست، البته چنين است زيرا فاطمه دختر رسول خدا (ص) از مادر من افضل است و اما اينكه جدش را از جد من بالاتر مىدانست، جاى ترديد نيست، چون هيچ مسلمانى نمىتواند خود را بالاتر از پيامبر بداند و اما اينكه مىگفت: «من بالاتر از تو هستم»، انگار در قرآن نخوانده بود كه «ملك از آن خداست به هر كس كه بخواهد مىدهد واز هر كس كه بخواهد باز پس مىگيرد. «١»» اين تفكر خطرناك چنان از سوى بنى اميّه ترويج شده بود كه يكى از اصحاب امامصادق (ع) نيز با خواندن همين آيه، از حضرت سؤال كرد: «آيا خداوند حكومت و سلطنت را به بنى اميه نداده است؟» (يعنى اگر چنين است پس اعتراض و قيام معنى ندارد)، حضرت در پاسخ فرمود:
آن گونه نيست كه تو گمان كردهاى. خداوند ملك را به ما عطا كرده است و بنىاميه از ما ربودهاند. مثل اينكه فردى صاحب پيراهنى باشد و ديگرى ازاو بگيرد؛ غاصب هرگز مالك پيراهن نخواهد بود. «٢» مسلك جبر، ميكروب فلج كننده امر به معروف ونهى از منكر ٤٩ دايره معروف و منكر ص : ٤٨ مسلك جبر آثار بد اجتماعى زيادى دارد، مانند ميكروب فلج، روح و اراده را فلج