امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٠٨
زنانى كه از «نشوز» آنها بيم داريد، پس آنها را موعظه كنيد و از بستر و خوابگاه آنها دورى نماييد، و با زدن تنبيه كنيد، چنان چه اطاعت كردند، بر آنها حق هيچ گونه ستم نداريد، كه همانا خداوند بزرگوار و عظيمالشأن است.
مفسّران و فقهايى كه به بحث پيرامون اين آيه پرداختهاند، يادآور شدهاند كه بايد ترتيب بين رفتار سهگانهاى كه در اين آيه بدان امر شده است (موعظه، هجران، ضرب «١») رعايت شود، و هرگاه مرحله قبل تأثيرى نداشت، به مرحله بعد مىتوان اقدام كرد. «٢» پيامبران نيز در ابتدا مأمور بودند با زبان نرم و خوش «٣»، مردم رابه ايمان و بازگشت از كفر و فساد بخوانند و در مراحل بعد، شدت به خرج دهند و با كافران و مفسدان درگير شوند. سيره پيامبر اكرم (ص) خود بيانگر اين مطلب است.
ضوابط اعمال قدرت براى امر به معروف و نهى از منكر حضرت امام خمينى قدس سره ضوابطى را براى اعمال قدرت بيان كردهاند، از آن جمله:
١- اگر انسان بداند، يا مطمئن باشد، كه به وسيله مرتبه اوّل امر به معروف و نهى از منكر (ابراز انزجار) و همچنين با مرتبه دوّم آن (امر و نهى زبانى) مطلوب حاصل نمىشود، لازم است به مرتبه سوّم كه «اعمال قدرت» است بپردازد. البته بايد در حد امكان از شيوههاى آسانتر كمك بگيرد.
٢- اگر جلوگيرى از منكر، با فاصله انداختن بين فاعل و فعل منكرش، امكان پذير است، بايد به همين مقدار اكتفا كند. البته در صورتى كه اين اقدام محذور كمترى از كارهاى ديگر داشته باشد.