٢- برخورد با وابستگان به دستگاه حكومت ظلم:
امربه معروف و نهى‌ازمنكر ائمه (ع) تنها به موارد جزئى، و در شكل تذكّر به برخى از اصحاب و ياران خود، خلاصه نمى‌شد، بلكه آنان، حسّاسترين و مهمترين نقاطى را كه باعث فساد در جامعه و انحراف در دين مى‌شد، براى «نهى از منكر» انتخاب مى‌كردند. برخورد امام سجاد (ع) با محمد بن مسلم زهرى، عالم وابسته به دستگاه حكومت اموى نمونه اين مطلب است، كه حضرت با تازيانه امر به معروف و نهى از منكر او را تنبيه مى‌كند:
«و بدان كه كمترين كتمان حق و سبكترين بارى كه بر دوش دارى، اين است كه وحشت ظالم، را به انس تبديل كردى و راه گمراهى را با نزديكى خودت بدو و اجابت دعوت او، برايش هموار كردى، وه چه مى‌ترسم كه فرداى قيامت به همراه خائنان، گرفتار گناه خود باشى و از اينكه هر چه بگيرى، به خاطر كمك به ظالمان، مسؤول از آن باشى. تو مالى را گرفتى كه از آن تو نيست، و به كسى نزديك شدى كه حق هيچكس را ادا نكرده، و تو هم با تقرب به او هيچ باطلى را رد نكردى. تو دوست داشتى كسى را كه با خدا مى‌جنگد. آيا چنان نيست كه تو را دعوت كردند و قطبى ساختند براى چرخاندن ستم خود و تو را پل ساختند تا از آن عبور كنند و تو را نردبان گمراهى خود ساختند؟ ...» «١» ٣- هدايت و ارشاد قيامها و نهضتهايى كه براى امر به معروف و نهى از منكر انجام‌مى‌گرفت:
نمونه اين گونه حركتهاى انقلابى، قيام زيد بن على بن الحسين (ع) است كه علماء بزرگ فلسفه قيامش را امر به معروف و نهى از منكر دانسته‌اند، از آن جمله شيخ مفيد درباره او مى‌نويسد:
«با شمشير قيام كرد و امر به معروف و نهى از منكر مى‌كرد» «٢» زيد بر اساس روايات و نظر علماى بزرگ، قيام خود را با اجازه امام صادق (ع) انجام داد «٣».