امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٧١
عمل مىكردند، ولى اينك اعلام مىشود كه با «تمكّن در زمين» و رسيدن به اقتدار، فصل امر به معروف و نهى از منكر در همه ابعاد آن گشوده مىشود، چرا كه تاكنون امر به معروف و نهى از منكر تنها در دايره زندگى فردى مسلمانان ظهور مىيافت كه يكديگر را به «حق» سفارش مىكردند، ولى از اين پس كه دشمن را عقب زده و به قدرت و حكومت دست يافتهاند، بايد امر به معروف و نهى از منكر سر لوحه برنامه نظام اجتماعى آنها قرار گيرد، و اگر تا ديروز، حاكميت مشركان، بهانهاى براى بروز منكرات يا بىتوجهى به معروف بود، امروز ديگر چنين مانعى وجود ندارد، و شرايط براى تحقق اين دستور اسلامى فراهم شده است. از اين رو، اگر اثرى از فساد در جامعه ديده مىشود، بايد به آن هجوم آوريد و ريشههاى فساد و تباهى را از بيخ و بن بركَنيد؛ زيرا تا ديروز تنها ابزارتان براى انجام اين وظيفه «زبان» بود، ولى امروز ابزارهاى لازم براى رواج خوبيها و جلوگيرى از بديها را در اختيار داريد: زبان، قلم و شمشير؛ و در يك كلام با تشكيل نظام اسلامى نوبت به امر به معروف و نهى از منكر رسيده است و اگر هنوز هم آرام و بىتفاوت نشستهايد، پس در انتظار چه روزى به سر مىبريد؟
الَّذينَ انْ مَكَّنَّاهُمْ فِى الْارْضِ ... امَروُا بِالْمَعْروُفِ وَ نَهَواْ عَنِ الْمُنْكَرِ حكومت اسلامى و مسؤوليت امر به معروف و نهى از منكر ما بطور معمول از امر به معروف و نهى از منكر، دستور دادن با زبان (امر) به نيكيها و بازداشتن با زبان (نهى) از منكرات را مىفهميم. البته اگر امر به معروف و نهى از منكر اين گونه تفسير شود، حكومت اسلامى در اين باره وظيفه چندان سنگينى ندارد، چرا كه تنها وظيفه او «گفتن» خواهد بود، در حالى كه اين تفسير از فريضه امر به معروف و نهى از منكر، درست نبوده، مسؤوليت دولت نيز فراتر از آن است.
فقيه نامور، صاحب جواهر مىگويد: «ظاهر كلمه «امر و نهى»، قول و گفتار است، ولى بر كسى كه نسبت به نصوص روايات و آيات احاطه داشته باشد، مخفى و پوشيده نيست كه مراد از امر به معروف و نهى از منكر، اين است كه بدين وسيله معروف تحقق