امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ٧٧
پس دركنار شيوههاى «گفتارى»، بايداز شيوههاى «رفتارى» نيزبراى جلوگيرى از منكرات كمك گرفت، چرا كه بازبان نمىتوان بر همه عوامل فساد آفرين غلبه كرد. شيخ مفيد مىگويد:
«در دوران ولايت امير مؤمنان (ع)، به آن حضرت خبر رسيد كه فردى استمنا كرده است.
حضرت دستور داد: به دست او زدند تا حدّى كه قرمز شد، سپس سؤال كردند: متأهل است يا مجرد؟ عرض شد: مجرد است. فرمود: ازدواج كند. عرض شد به واسطه فقر، امكان ازدواج براى او وجود ندارد، حضرت پس از آنكه از او خواست، توبه كند، وسايل ازدواج او را فراهم آور. و مهريه همسرش را نيز از بيت المال پرداخت.» «١» از اين سيره امام مىفهميم كه براى اصلاح جامعه و جلوگيرى از مفاسد، نه مىتوان از تنبيه چشمپوشى كرد، و نه بايد به آن بسنده نمود، بلكه بايد با شناخت ريشه انحراف، در صدد اصلاح همه جانبه بر آمد.
رعايت ادب در امر به معروف و نهى از منكر با مطالعه زندگى رسول اكرم (ص) و ائمه (ع) مىتوان ادب در امر به معروف و نهى از منكر را آموخت. اينك نمونهاى از ادب امام صادق (ع) در امر به معروف و نهى از منكر:
«به دستور منصور، صندوق بيت المال را باز كرده بودند، و به هر كس چيزى مىدادند، شقرانى يكى از كسانى بود كه براى دريافت سهمى از بيت المال آمده بود، ولى چون كسى او را نمىشناخت، وسيلهاى پيدا نمىكرد تا سهمى براى خود بگيرد، شقرانى را به اعتبار اينكه يكى از اجدادش برده بوده و رسول خدا (ص) او را آزاد كرده بود، و وى هم آزادى را از او به ارث مىبرد، «مولى رسول الله» مىگفتند؛ يعنى آزاد شده رسول خدا (ص) و اين به نوبه خود افتخار و انتسابى براى شقرانى محسوب مىشد. از اين نظر، خود را وابسته به خاندان رسالت مىدانست.