انگيزه براى عمل مى‌شود، و عمل نيز قويترين معلّم و راهنماست. از اين جهت، اگر جامعه‌اى از «علم نافع» و «عمل صالح» برخوردار باشد، بايد ابتدا از راه فرهنگ و تعليم و تعلّم، سپس از راه جلوگيرى از كجرويها، اساس علم و عمل خويش را حفظ كند و اين همان دعوت به «تعليم» و «امربه معروف و نهى‌از منكر» است كه در آيه مزبور به‌آن‌امرشده‌است. «١» تقدّم تبليغ بر امر به معروف و نهى از منكر قبل از آنكه از فردى انتظار انجام معروف و ترك منكر را داشته باشيم، بايد دقت كنيم كه آيا «پيام» مكتب به او رسيده است يا نه؟ در صورتى كه هنوز «محتواى پيام» را درك نكرده و با واقعيتهاى مكتب آشنايى ندارد، چگونه مى‌توان از او انتظار ترك منكر و انجام‌معروف‌را داشت؟
بدون ترديد، در شرايطى كه «تبليغ» به صورت صحيح انجام نگيرد، و چهره پاك اسلام به مردم معرفى نشود، آنها در مرحله «عمل» به مقررات اسلامى توجهى نخواهند داشت. در اين صورت «امر و نهى» نيز اثر لازم خود را نخواهد داشت.
البته اين بدان معنى نيست كه با «تبليغ» زمينه هر نوع منكرى از بين خواهد رفت و بر اثر «ابلاغ» همه به وظايف خود براى تحقق «معروف» عمل خواهند كرد.
زمينه‌هاى پذيرش پيام الهى و دعوت انبيا در همه انسانها وجود دارد، و قبل از امر و نهى، بايد از اين زمينه‌ها، براى رساندن پيام اسلام، استفاده كرد، سپس كمبودها را با امر به معروف و نهى از منكر جبران نمود.
هجرت و امر به معروف و نهى از منكر متفكران اسلامى، اسلام را از جنبه اجتماعى، بر دو پايه «هجرت و جهاد» استوار