امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٤١
اذا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فى امَّتى، فَلْيُظْهِرِ الْعالِمُ عِلْمَهُ، فَمَنْ لَمْ يَفْعَلْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ «١» وقتى كه بدعتها در امّتم آشكار شد، بايد عالم، علم خود را مطرح كند، و اگر چنين نكرد، لعنت خدا بر او باد.
٣- اعلام برائت در مرحله بعد بايد از بدعتگذاران و طرفداران بدعت، بصراحت اظهار برائت كرد و اعمال ناشايست آنها را بازگو نمود. ثقة الاسلام كلينى، در يك روايت معتبر از امام صادق (ع) نقل مىكند كه پيامبر اكرم (ص) فرمود:
اذا رَأَيْتُمْ اهْلَ الْرَّيْبِ وَ الْبِدَعِ مِنْ بَعْدى فَأَظْهِرُوا الْبَرائَةَ مِنْهُمْ وَ اكْثِرُوا مِنْ سَبِّهِمْ وَ الْقَوْلِ فيهِمْ وَ الْوَقيعَةِ وَ باهِتُوهُمْ كَيْلا يَطْمَعُوا فِى الْفَسادِ فِى الْاسْلامِ وَ يَحْذَرَهُمُ النَّاسُ وَ لا يَتَعَلَّمُونَ مِنْ بِدَعِهِمْ يَكْتُبُ الْلَّهُ بِذالِكَ الْحَسَناتِ وَ يَرْفَعُ لَكُمْ بِهِ الْدَّرَجاتِ فِى الْاخِرَةِ. «٢» وقتى بدعتگذاران و شك و ترديد به وجود آورندگان در دين را پس از من ديديد، از آنان اظهار برائت كنيد، و فراوان زشتى آنها را به زبان آورده و از آنها غيبت كنيد و مورد بهتانشان قرار دهيد، «٣» تا به فساد در دين اميد نبندند و مردم از آنها بر حذر بوده و از بدعتهايشان چيزى نياموزند. بدين وسيله خداوند براى شما حسنه مىنويسد و بر درجات شما در آخرت مىافزايد.
پس از اين مرحله نوبت به مبارزه قهر آميز و جهاد مىرسد.
نكته ظريف و مهمّ در اينجا، آن است كه هدف در «نهى از منكر»، بازداشتن گنهكار از گناه و معصيت بود. از اين رو، تنها در صورتى كه «احتمال موفقيت و تأثير، وجود داشت»، اقدام به نهى از منكر، مفيد و لازم بود. ولى در اينجا هدف «حفظ و نگهدارى دين» در مقابل بدعتهاست. از اين رو، حتى اگر با اين روشها، جلوى بدعتگذار گرفته نمىشود، و نمىتوان