امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٤٥
فردى براى انتخاب دخترى به همسرى، با شما به مشورت نشسته و شما عيبهايى از آن دختر سراغ داريد بر شما لازم است آن عيبها را آشكار كنيد و اين غيبتى جايز، بلكه لازم است. شيخ مرتضى انصارى در اين مورد مىگويد:
«از جمله موارد جواز غيبت، نصيحت كردنِ فردى است كه تقاضاى مشورت كرده است. در اينجا نصيحت واجب است، و اگر بخواهد به واسطه غيبت، نصيحت را ترك كند، چه بسا در مفسدهاى بيشتر از مفسده غيبت كردن، قرار گيرد، و حتى در مواردى بدون طلب مشورت هم نصيحت لازم مىشود هر چند مستلزم غيبت باشد.» «١» ٥- يكى از راههاى امر به معروف و نهى از منكر، «نصيحت» است؛ يعنى اگر شرايط امر به معروف و نهى از منكر وجود داشته باشد، و احتمال دهد كه با «نصيحت و ارشاد» به اقامه معروف يا رفع منكر موفق مىشود بايد اين نصيحت را به عنوان امر به معروف و نهى از منكر انجام دهد. «٢» ٦- در صورتى كه نصيحت را نپذيرفت، بايد با رفق و مدارا، او را قانع كرد، و اگر مورد نصيحت از امور دينى و احكام شرعى است، بايد با شيوه مشروع، به امر به معروف و نهى از منكر پرداخت. «٣» نقد و انتقاد آنچه كه امروز «نقد و انتقاد» نام گرفته است و بعنوان آن به بررسى ضعفها و عيوب پرداخته مى شود نيز بىارتباط با مبحث امر به معروف و نهى از منكر نيست.
نقد و انتقاد را از ابعاد گوناگون مىتوان مورد نظر قرار داد:
الف- از نظر كسى كه به نقد مىپردازد: هدف و انگيزه انتقاد كننده بايد «دستيابى به بهترينها» باشد: