امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٤٦
فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ احْسَنَهُ اولئِكَ الَّذينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ اولئِكَ هُمْ اولُوالْالْبابِ «١» پس بشارت ده آن بندگانى كه چون سخن را بشنوند، از بهترين آن پيروى مىكنند، خداوند آنها را هدايت كرده و آنها خردمندانند.
در اين آيه به كسانى بشارت داده شده است كه «حق و رشد» مطلوب و گمشده آنهاست از اين جهت سخنان را بررسى مىكنند و هيچ سخنى را بدون تدبّر و كنجكاوى و به صرف شنيدن و تحت تأثير هواى نفس رد و انكار نمىكنند و چون به دنبال يافتن حق و رسيدن به رشد هستند هر سخنى را بررسى مىكنند بدان اميد كه حقى در آن بيابند و از ترس آنكه مبادا چيزى از حق از دستشان برود. «٢» ب- از نظر كسى كه مورد نقد قرار مىگيرد: نقد براى چنين كسى مىتواند راهگشا باشد، و او را در تشخيص راه درست و يافتن نقاط انحراف يارى دهد، حضرت على (ع) در اين باره فرمود:
مَنْ اسْتَقْبَلَ وُجُوهَ الْآراءِ عَرِفَ مَواقِعَ الْخَطاءِ «٣» هر كس از آراى گوناگون استقبال كرد، موارد اشتباه و خطا را شناخت.
آنچه كه مىتواند نقد و انتقاد را به مسير صحيح هدايت كند، روحيّه «حقجويى و حق گرايى» در نقد شونده و نقد كننده است. امام على (ع) در نهج البلاغه مىفرمايد:
«درباره من گمان نكنيد كه اگر حقى گفته شود، بر من سنگين و دشوار خواهد بود، و گمان مبريد كه مىخواهم بزرگ داشته شوم، زيرا اگر براى كسى دشوار باشد كه «حق» به او گفته و يا «عدل» بر او عرضه شود، عمل به حق و عدل، براى او دشوارتر خواهد بود، پس از «حق گويى» و «مشورت به عدل» با من خوددارى نكنيد.» «٤»