دخالت و سلطه بيگانگان‌ با ترك امر به معروف و نهى از منكر و تسلط اشرار بر جامعه، زمينه دخالت ونفوذ «بيگانگان» نيز فراهم مى‌شود؛ يعنى «استبداد» زمينه ورود «استعمار» مى‌گردد، چرا كه اگر ملتى امر به معروف و نهى از منكر را از دست داد، از پذيرفتن «ذلّت» باكى نخواهد داشت، و هر جا كه تخم ذلت پاشيده شود، بيگانگان براى برداشت حاضر مى‌شوند. اين است پيش بينى امير مؤمنان (ع) كه چون به كمك حق نشتافتيد ودر مبارزه با باطل سستى كرديد، اجانب بر شما طمع كرده، بر شما سلطه مى‌يابند:
ايُّهَا النّاسُ لَوْ لَمْ تَتَخاذَلُوا عَنْ نَصْرِ الْحَقِّ وَ لَمْ تَهِنوُا عَنْ تَوْهينِ الْباطِلِ لَمْ يَطْمَعْ فيكُمْ مَنْ لَيْسَ‌مِثْلَكُمْ وَ لَمْ يَقْوَ مَنْ قَوِىَ عَلَيْكُمْ لكِنَّكُمْ تِهْتُمْ مَتاهَ بَنى اسْرائيلَ وَ لَعَمْرى لَيُضَعَّفَنَّ لَكُمُ الْتيهُ مِنْ بَعْدى‌ اضْعافًا بِما خَلَّفْتُمُ الْحَقَّ وَراءَ ظُهُورِكُمْ «١» اى مردم! اگر دريارى حق كوتاهى نمى‌كرديد واز بين بردن باطل سستى نداشتيد، ديگران كه مثل شما نيستند. بر شما طمع نمى‌كردند، وبرتسلط آنها افزوده نمى‌شد، ولى شما سرگردان شديد، مانند سرگردانى بنى‌اسرائيل. به جان خودم سوگند كه پس از من، اين سرگردانى شما چندين برابر خواهد شد، چرا كه حق را رها كرده‌ايد.
عذاب فراگير ترك امر به معروف و نهى از منكر، از عوامل نزول بلا و عقوبت الهى است. در اين صورت، عذاب خداوند هم شامل بدكاران و گناهكاران خواهد بود وهم شامل تاركين امر به معروف و نهى‌از منكر.
داستان «اصحاب سبت» روشن‌ترين نمونه اين قانون كلى است. خداوند بر بنى‌اسرائيل واجب كرد كه روز شنبه را گرامى بدارند واز صيد و كسب و كار در آن روز خوددارى‌