شرط نيست كه خود به آنچه امر مى‌كند، عمل كرده باشد و نسبت به آنچه نهى مى‌كند، تارك باشد، بلكه اگر واجبى را ترك كرده، در صورتى كه شرايط امر به معروف و نهى از منكر فراهم باشد، بايد بدان امر كند همان طور كه خود وظيفه دارد آن را انجام دهد، و اگرعمل حرامى را مرتكب مى‌شود، واجب است از ارتكاب آن نهى كند، چه اينكه بر خود او نيز انجام آن فعل، حرام است. «١» مسؤو امر به معروف ونهى از منكر ١٢٨ پيوند امر به معروف و نهى از منكر با هجرت ص : ١٢٧ ليّت سنگين‌تر رهبران و راهنمايان امت‌ هر چند تناقض بين گفتار و كردار از هر كسى ناپسند است، بگونه‌اى كه حضرت على (ع) در نهج‌البلاغه مى‌فرمايد:
لَعَنَ اللَّهُ الْامِرينَ بِالْمَعْرُوفِ التَّارِكينَ لَهُ، وَ النَّاهينَ عَنِ الْمُنْكَرِ الْعامِلينَ بِهِ «٢» خداوند امر كنندگان به معروف را كه خود تارك آن هستند و نيز نهى كنندگان از منكر را كه بدان عمل مى‌كنند، لعنت مى‌كند.
ولى اين صفت ناپسند، براى رهبران جامعه و راهنمايان مردم زشت‌تر و تأثيرات بد آن بيشتر است، زيرا وقتى افراد معمولى جامعه به آنچه كه عمل نمى‌كنند، دعوت كنند، با رفتار واژگون خود، تأثير كلام خويش را از بين مى‌برند و حداكثر، ديگران براى امر و نهى آنها ارزشى در نظر نگرفته و بدان اعتنايى نمى‌كنند، ولى هنگامى كه اين رويّه در رهبران قوم وجود داشته باشد، نه تنها سخن آنها تأثير مثبت نخواهد داشت، بلكه آثار منفى نيز به جا خواهد گذاشت و كمترين تأثير منفى اين گونه امر و نهى‌ها كه پشتوانه عملى ندارد، اين است كه بر جرأت و جسارت مردم در مخالفت عملى افزوده مى‌شود. تأثير منفى ديگرش تزلزل اعتقادات صحيح مردم است. از اين رو، حضرت على (ع) «عالم متهتّك» را جزو كسانى قرار داده كه پشت آن حضرت را شكسته‌اند.