ه- بر غير دستور خدا حكم نمى كنند، مگر آنكه خداوند سختى و دشوارى در جامعه آنها قرار مى‌دهد. «١» پس همان طور كه براى حوادث، علل و عوامل مادى وجود دارد، علل و عوامل معنوى نيز مى تواند وجود داشته باشد، و همان طور كه رفتار نيك انسانها مى تواند زمينه نزول بركات بيشتر از سوى خداوند را فراهم آورد، اعمال ناشايسته هم مى تواند زمينه زوال آنها را به وجود آورد:
وَلَوْ انَّ اهْلَ الْقُرى‌ امَنوُا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ اْلَارْضِ، وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَاخَذْناهُمْ بِما كانوُا يَكْسِبُونْ «٢» اگر ملتهاايمان آورده و تقوا داشتند، بركات آسمانها و زمين را بر آنها مى‌گشوديم، ولى آنها تكذيب كردند ما هم به واسطه رفتارشان آنهارا مؤاخذه كرديم.
در اينجا مناسب است با دليل اين «سنت الهى» از زبان علامه طباطبايى آشنا شويم:
«جهان هستى با اجزاى گوناگون آن، واحدى به هم پيوسته است كه مانند اعضاى يك بدن، بيمارى و صحت هر عضو در ديگرى تأثير دارد و در مجموع، داراى هماهنگى و همكارى مى‌باشند. اين واحد به هم پيوسته آن گونه كه قرآن كريم بيان كرده است، در جهتى كه خداوند برايش مقدر فرموده، در حال تكاپو و پيشروى است، واگر در حركت قسمتى از اجزاى اين پيكر، اختلالى به وجود آيد واز مسير صحيح منحرف شود. اثر آن در ديگر اجزا نيز ظاهر مى شودو چنانچه اين انحراف استمرار يابد و از آن جلوگيرى نشود، نه تنها خود آن بخش، از گردونه تكامل و ترقى خارج مى‌شود، بلكه اسباب ديگرى كه با او در پيوند و ارتباطند دچار مشكل و گرفتارى مى شوند.» اين سنت الهى، شامل انسان نيز مى شود، و هيچ كسى از آن استثنا نشده است. از اين رو، اگر امتى از مسير فطرت و سعادت انسانى كه در متن آفرينش براى او قرار داده شده‌