امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ٥٩
لَتَأْمُرُنَّ بِاْلمَعْرُوفِ وَ لَتَنْهُنَّ عَنِ الْمُنْكَرِ اوْ لَيُسْتَعْمَلُنَّ عَلَيْكُمْ شِرارُكُمْ فَيَدْعُو خِيارُكُمْ فَلايُسْتَجابُ لَهُمْ «١» بايد امر به معروف و نهى از منكر داشته باشيد وگرنه اشرار شما بر شما مسلّط مىشوند. و پس از آن، خوبان و نيكان شما يارى مىطلبند و به آنها جواب داده نمىشود.
دراين روايت- كه اهل سنت نيز آن را از پيامبراكرم (ص) نقل كردهاند- براى ترك امر به معروف و نهى ازمنكر، دو اثر بد ذكر شده است.
الف- با گذشت زمان افراد شرور و فاسد، زمام امور را به دست مىگيرند. پس عاملى كه مىتواند از تسلط و حاكميت افراد تبهكار جلوگيرى كند، امر به معروف ونهى از منكر است.
ب- با حاكميت اشرار، سخن خوبان هم اثرى نخواهد داشت.
اغلب، اين جمله را اين طور معنى مىكنند كه بعدازتسلط بدان، نيكان شما به در گاه الهى مىنالند و خداوند دعاى آنها را مستجاب نمىكند، امر به معروف ونهى از منكر ٧٠ تجربه تلخ اندلس ص : ٧٠ يعنى اثر رها كردن امر به معروف و نهى از منكر اين است كه خداوند رحمت خود را از آن قوم مىگيرد، و هر قدر خدا را بخوانند، دعاى آنها به موجب اين گناه مستجاب نمىشود، ولى غزالى معنى لطيفى براى اين روايت كرده است، او مىگويد: «فَيَدْعُوا خِيارَكُمْ فَلا يُسْتَجابُ لَهُمْ» وقتى امر به معروف و نهى از منكر را ترك كنند، آن قدر پست مىشوند، آن قدر هيبت و عزت و كرامتشان از بين مىرود كه وقتى به درگاه همان ظالمان مىروند، هر چه ندا مىكنند به آنها اعتنايى نمىشود؛ يعنى پيغمبر (ص) فرمود: اگر مىخواهيد عزت داشته باشيد و ديگران روى شما حساب كنند، امر به معروف و نهى ازمنكر را ترك نكنيد، اگر امر به معروف و نهى از منكر نداشته باشيد، اولين خاصيت آن ضعف شماست، پستى و ذلت شماست و دشمن هم روى شما حساب نمى كند. آن وقت مثل يك برده و بنده هر چه التماس كنيد، كسى جوابتان را نخواهد داد. «٢»