درس پنجم: آثار و عواقب بى اعتنايى به امر به معروف و نهى از منكر ترك امر به معروف و نهى از منكر، عامل انحطاط جوامع‌ بررسى و دستيابى به عوامل ترقى و انحطاط جوامع بشرى، از موضوعاتى است كه از دير زمان، ذهن بسيارى از دانشمندان را متوجه خود ساخته است، و آنها در صدد دستيابى به فلسفه تعالى و ركود جوامع در طول تاريخ بوده‌اند. قرآن كريم نيز ضمن بيان سرگذشت اقوام‌گذشته، به تحليل اين عوامل مى‌پردازد.
از نظر قرآن، يكى از علل دور افتادن كافران بنى اسرائيل از رحمت خدا، بازنداشتن يكديگر از منكرات يعنى ترك امر به معروف و نهى از منكر است.
لُعِنَ الَّذينَ كَفَرُوا مِنْ بَنى اسْرائيلَ عَلَى لِسانِ داوُدَ وَ عيسىَ اْبنِ مَرْيَمَ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ كانُوا لايَتَناهَوْ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ «١» كافران بنى اسرائيل به زبان داوود و عيسى بن مريم لعنت شدند، از آن رو كه نافرمانى مى كردند و از حق تجاوز مى‌نمودند، آنها يكديگر را از ارتكاب منكرات نهى نمى كردند، و چه بد مى‌كردند.
هر چند تخلف و گناه، كم و بيش در هر جامعه‌اى از سوى افراد مفسد و شرور وجود دارد و نمى‌توان توقع داشت كه در اجتماع هيچ گونه معصيتى وجود نداشته باشد، ولى در يك اجتماع سالم و صالح اجازه داده نمى‌شود كه منكرات شيوع پيدا كند، تا حدّى كه هر كسى به آسانى و راحتى بتواند از قانون الهى تخلف كند، زيرا در اين صورت است كه انجام كار نيك مثل كسب حلال، سخن راست و ... در جامعه از انجام كار شر مثل حرام‌