معروف همان «حق» است كه عقل و شرع بدان فرا مى‌خوانند، چون آن را صحيح مى‌شناسند، بر خلاف منكر كه عقل و شرع از آن بيزارند، چرا كه نمى‌توانند او را صحيح بشمارند، پس هر چه كه بتوان صحيح و جايز شمرد، «معروف» و هر چه را كه نتوان چنين معرفتى نسبت بدان پيدا كرد «منكر» است. «١» مجمع‌البحرين نيز «معروف» را اين گونه تفسير كرده است: معروف نام فراگير براى هر چيزى است كه مصداق اطاعت الهى و نزديكى به خدا و خدمت و نيكى به مردم شناخته شده باشد. «٢» دايره معروف و منكر از توضيحات بالا روشن شد كه معروف و منكر دايره وسيعى دارند و معروف تنها در محدوده «عبادات» و يا «نيكى به مردم» خلاصه نمى‌شود.
اسلام از باب اينكه نخواسته است، موضوع امر به معروف و نهى از منكر را به امور معيّن مثل عبادات، معاملات، اخلاقيات، محيط خانوادگى و ... محدود كند، از كلمه عام «معروف» يعنى هر كار خير و نيك و نقطه مقابلش منكريعنى هر كار زشتى استفاده كرده است. «٣» پس معروف شامل همه واجبات و مستحبات مى‌شود، البته امر به واجبات، واجب، و امر به مستحبات مستحب است، چه اينكه منكر نيز شامل همه افعال حرام و مكروه مى‌شود، با اين توضيح كه نهى از محرمات واجب و نهى از مكروهات مستحب است.
امام خمينى رضوان اللَّه عليه مى‌نويسد:
هريك از امر به معروف و نهى از منكر، به واجب و مستحب تقسيم مى‌شود. پس هر چه كه از نظر عقل يا شرع واجب باشد، امر كردن به آن واجب است و هر كارى كه از نظر عقل، زشت يا از نظر شرع حرام باشد، نهى كردن از آن واجب است، و هر چه كه انجام آن‌ امر به معروف ونهى از منكر ٥٩ تسلط اشرار و ذلت اخيار ص : ٥٨