امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ٢٩
امام باقر (ع) فرمود:
يَكُونُ فىاخِرِ الزَّمانِ قَومٌ يُتَّبَعُ فيهِمْ قَومٌ مُراؤنَ يَتَقَرّؤُنَ وَ يَتَنَسَّكوُنَ حُدَثاءٌ سُفَهاءٌ لايُوجِبُونَ امْراً بِمَعْروُفٍ وَ لا نَهْياً عَنْ مُنْكَرٍ الَّا اذا أمِنُوا الضَّرَرَ يَطْلُبُونَ لِانْفُسِهِمْ الرُّخَصَ وَ الْمَعاذيرَ يَتَّبِعوُنَ زَلَّاةَ الْعُلَماءِ وَ فَسادَ عَمَلِهِمْ يُقْبِلوُنَ عَلَى الصَّلاةِ وَ الصيامِ وَ ما لا يَكْلُمُهُمْ فى نَفْسٍ وَ لا مالٍ وَ لَوْ ضَرّتِ الصَّلاةُ لِسائِرِ ما يَعْمَلُونَ بِامْوالِهِمْ وَ ابْدانِهِمْ لَرَفَضُوهاكَما رَفَضُوا اسْمَى الْفَرائِضِ وَ اشْرَفَها «١» در آخر الزمان از قومى پيروى خواهد شد كه گروهى از آنها رياكارند و به عبادت و زهد مىپردازند، تازه كارانى سفيهاند كه امر به معروف و نهى از منكر، نمىكنند، مگر وقتى كه از ضرر و خطر ايمن باشند، براى (فرار از تكليف) به دنبال بهانه و رخصت مىگردند، از لغزش و اعمال بد دانشمندان جستجو مىكنند، به نماز و روزه وهر چه برايشان ضرر جانى و مالى نداشته باشد، رو مىآورند، واگر نماز هم برايشان ضرر مادى داشته باشد، آن را ترك مىكنند همان طور كه برترين و ارزشمندترين واجبات (امر به معروف و نهى از منكر) را رها كردهاند.
ناگفته نماند كه در مواردى «احتمال ضرر» موجب سقوط تكليف امر به معروف و نهى از منكر مىشود كه در بحث شرائط امر به معروف، به آن خواهيم پرداخت.
ضعف غيرت دينى مؤمن نسبت به احكام الهى «غيور» است و نمى تواند تماشاگر تجاوز به حدود و دستورات خداوند باشد. از اين رو، به امر به معروف و نهى از منكر مى پردازد، و آنكه از اين «غيرت» نصيب لازم را ندارد، با بىتفاوتى از چنين صحنههايى مىگذرد.
حضرت امير (ع) در دوران حكومت خود، پيوسته با چنين افراد سست عقيده و كم تحرك در ميان اصحاب خود رو به رو بود و از آنها گلايه داشت:
«به من خبر رسيده كه بعضى از سپاهيان معاويه بر يك زن مسلمان و يك زن كافر ذمى وارد