امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٧٥
الْامَّةُ: الْجَماعَةُ الَّتى عَلى مَقْصدِ واحِدٍ «١» گروهى كه هدف واحدى را تعقيب مىكنند.
با توجه به تعبير دقيق اين آيه است كه مفسران فرمودهاند: بايد در جامعه اسلامى گروهى متحد و قدرتمند وجود داشته باشد كه امر به معروف و نهى از منكر كند. «٢» به تعبير علّامه بلاغى:
«كلمه امت در اين آيه شريفه اشاره به آن است كه ا مر به معروف و نهى از منكر در صورتى تأثير دارد كه از همكارى و هماهنگى بين افراد آمرين به معروف برخوردار باشد، چرا كه پراكندگى باعث مىشود تا هيچ كس نتواند به هدف دست يابد.» «٣» از اينجا روشن مىشود كه امر به معروف و نهى از منكر در سطح وسيع و همه جانبه آن، براى كليه افراد جامعه ميسور نيست و اين كار در توان كسانى است كه علاوه بر منطق و استدلال از اقتدار لازم براى برخورد با مفاسد برخوردار باشند، و قدرت كافى در اختيار آنها قرار گرفته باشد.
امّت همان گروهى است كه از جانب حكومت اسلامى با برنامه مشخص و پشتيبانى قضايى و اجرايى براى انجام وظيفه امر به معروف و نهى از منكر قيام مىكنند.
دايره حسبه از جمله سازمانهايى كه در جامعه اسلامى، سابقهاى طولانى دارد، و چه بسا تاريخ آن به عصر رسول اكرم (ص) برسد، «دايره حسبه» است، كه وظيفه آن بطور كلى امر به معروف و نهى از منكر در مفهوم وسيع و با مراتب گوناگون آن است. به فردى كه در اين تشكيلات حكومتى، انجام وظيفه مىكند «محتسب» مىگويند: