گاه از تهديد براى انجام يك معروف، و گاه از سرمايه گذارى مالى براى برداشتن يك منكر، و گاه از كمك مالى براى جلوگيرى از تكرار جرم، و گاه از ضرب و شتم نسبت به عوامل ترويج فساد، خلاصه هر اقدامى كه به تحقق معروف و قلع و قمع منكر مى‌انجامد، بر عهده حكومت اسلامى است.
منابع روايى ما پر از رواياتى است كه بيانگر اقدامات مختلف حكومت اسلامى در عصر پيامبر (ص) و امام على (ع) براى تحقق معروف و از برانداختن منكر است.
اقدامات روشنگرانه، گروههاى تبليغى، اقامه حدود و بالاخره جنگها همه در راستاى اقامه معروف و قلع و قمع منكر بود. نقل زير نشان‌دهنده اين است كه جنگهاى امام على (ع) (همچون ديگر اقدامات حكومتى آن حضرت و پيامبر) همه در راستاى اين هدف متعالى بود.
در جنگ صفين مردى از شاميان به ميدان آمد و امام (ع) را طلبيد و پيشنهاد داد براى جلوگيرى از ريختن خون مسلمانان، هر دو سپاه دست از جنگ بردارند و امام به عراق برگردد و شاميان به شام و هر كدام در محدوده خويش حكومت كند و از تعرّض به هم خوددارى ورزند.
امام در جواب فرمود: فكر اين جنگ مرا به خود مشغول كرده و خواب شب را از من گرفته است. بسيار در اطراف آن فكر كرده و پيامدهاى آن را سنجيده‌ام و خود را بر سر اين دوراهى يافته‌ام: جنگ يا كفر به دين پيامبر (ص). خداوند تبارك و تعالى نمى‌پذيرد كه در زمين عصيان شود و اولياى او ساكت باشند، به ظلم گردن نهند و امر به معروف و نهى از منكر نكنند. بدين جهت، جنگ را آسانتر يافتم از اينكه در جهنم بين زنجيرها دست وپا زنم. «١» تشكيل گروههاى امر به معروف و نهى از منكر امر به معروف و نهى از منكر يك تكليف عمومى است و ويژه گروه خاصى از مردم نيست ولى اين وظيفه نيز مانند بسيارى از تكاليف ديگر، بايد در دو سطح به اجرا درآيد: