امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٥٤
الف- اگر اقامه معروف يا ريشه كن كردن منكرى، نياز به اقدام دسته جمعى داشته باشد، اقدام فردى آن عدّه كافى نيست، و لازم است به اندازه كفايت، به صورت جمعى اقدام كنند.
ب- اگر شخص يا اشخاصى براى امر به معروف و نهى از منكر قيام كردند و تأثير نكرد، ولى ديگران احتمال تأثير مىدهند، بايد اقدام كنند.
ج- اگر «قطع» يا «اطمينان» دارد كه ديگرى قيام به امر به معروف مىكند، او وظيفهاى ندارد، ولى با احتمال يا گمان به قيام ديگرى، وظيفه از او ساقط نيست. «١» ٥- امر به معروف و نهى از منكر واجب توصلى است.
هر فعل واجبى يا تعبدى است يا توصلى. واجب تعبدى يعنى واجبى كه در انجام آن «قصد قربت» لازم است، مثل همه عبادات از قبيل نماز، روزه و حج. واجب توصلى، واجبى است كه براى انجام آن، قصد قربت لازم نيست، مثل پرداخت بدهكارى، و جواب سلام.
امر به معروف و نهى از منكر، از قسم دوم است كه قصد قربت و اخلاص در آن شرط نيست، امر به معروف و نهى از منكر براى ريشه كن كردن فساد و بر پا شدن واجبات، واجب شدهاست، ازاين رو، نبودن «اخلاص» و از دستدادن «قصد قربت» خللى درانجاماين وظيفه واجب به وجود نمىآورد. هر چند كه قصد قربت، موجب اجر و پاداش الهى خواهد بود. «٢» ٦- شرايط وجوب امر به معروف و نهى از منكر كه در درس هشتم بتوضيح آن پرداختيم.
٧- مراتب و مراحل امر به معروف و نهى از منكر كه در درس نهم و دهم آن را توضيح داديم.
٨- مسؤوليت اجراى حدود و تعزيرات در زمانى كه انجام امر بمعروف و نهى از منكر متوقف بر مجروح كردن يا كشتن گناهكار باشد.