درس پانزدهم: امر به معروف و نهى از منكر در فقه و كلام‌ امر به معروف و نهى از منكر، از جمله مسائلى است كه در علم كلام، اخلاق و فقه مورد بحث قرار گرفته است:
از يك سو متكلمان، در علم كلام، از آن بحث كرده‌اند، به عنوان نمونه آخرين مسأله، در معروفترين متن كلام اسلامى «تجريد الاعتقاد»، مسأله امر به معروف و نهى از منكر است، كه شارحان متكلّم، همچون علّامه حلى «١» و فاضل قوشجى «٢» به بحث پيرامون آن پرداخته‌اند.
از سوى ديگر، محققان معارف اخلاقى نيز در آثار خود «امر به معروف و نهى از منكر» را مطرح كرده‌اند، همانند، ملّا محسن فيض كاشانى در «محجة البيضاء». «٣» فقهاى اسلام نيز، فصلى از فقه اسلامى را به آن اختصاص داده‌اند، و از آن نظر كه امر به معروف و نهى از منكر، يك تكليف عملى است، آن را «مسأله فقهى» تلقى كرده، و درباره فروع گوناگون آن به بحث و تحقيق پرداخته‌اند.
شايد منشأ طرح اين بحث در علم كلام از آن جهت باشد كه بسيارى از انديشمندان، بخصوص متكلمان، امر به معروف و نهى از منكر را يك «دستور عقلى» دانسته‌اند، كه عقل به انجام آن فرمان مى‌دهد، همان طور كه عقل «حُسن عدل» را درك مى‌كند.