امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٤٤
رابطه نصيحت و امر به معروف و نهى از منكر:
رابطه «نصيحت» و «امربه معروف و نهىاز منكر» را درچند قسمت مىتوان درنظرگرفت:
١- ارشاد و راهنمايى، و نيز تذكّر براى هشيارى و برطرف شدن غفلت، از موارد، «نصيحت» شمرده مىشود، در حالى كه، هميشه از موارد «امر به معروف و نهى از منكر» به حساب نمىآيد. «١» ٢- امر به معروف در دايره «واجبات و مستحبات» انجام مىگيرد، و نهى از منكر، در محدوده «محرمات و مكروهات»، در حالى كه «نصيحت مؤمن» چنين محدوديّتى ندارد، بلكه هر چه كه خير و صلاح ديگرى تشخيص داده شود، به او يادآورى مىشود، براى مثال، اين معامله و تجارت، صلاح است يا زيانبار خواهد بود و ٣- شرايط خاصى كه در امر به معروف و نهى از منكر مطرح است، از قبيل اينكه «احتمال تأثير» داده شود، در «نصيحت»، مطرح نيست. از اين رو، خير خواهى مؤمن در هر شرايطى حتى اگر انسان بداند كه ارشاد و راهنمايى هم تأثيرى نخواهد داشت، پسنديده است.
٤- همان طور كه امر به معروف و نهى از منكر با شرايط خاصى، واجب مىشود، «نصيحت مؤمن» نيز در مواردى واجب است، و اگر در اين موارد، نسبت به انجام وظيفه نصيحت كوتاهى شود، خيانت به آن مؤمن خواهد بود. امام سجّاد (ع) فرمود:
حَقُّ الْمُتَنَصِّح انْ تُؤَدِّىَ الَيْهِ النَّصيحةَ «٢» كسى كه از تو نصيحت بخواهد، حق اوست كه نصيحت او را ادا كنى.
با توجه به اهميت نصيحت، گاه «غيبت» نيز جايز شمرده شده است. بعنوان مثال اگر