امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١٢٤
و نهى از منكر، دو مسأله جداگانه است. تبليغ، مرحله شناساندن و خوب رساندن است؛ يعنى مرحله شناخت است، ولى امر به معروف و نهى از منكر مربوط به مرحله عمل و اجراست. البته همچنان كه امر به معروف و نهى از منكر يك وظيفه عمومى است، تبليغ نيز يك وظيفه عمومى براى همه مسلمانان است. وظيفه هر مسلمانى از نظر تبليغ اين است كه احساس كند «حامل پيام اسلام» است، اما وظيفهاى كه هر مسلمانى در مورد امر به معروف و نهى از منكر دارد اين است كه بايد احساس كند كه اجرا كننده اين پيام است، و اوست كه بايد اين پيام را در جامعه به مرحله عمل و تحقق برساند. «١» پيوند تبليغ و امر به معروف و نهى از منكر تبليغ و امر به معروف و نهى از منكر، از چنان پيوندى برخوردارند كه در يك آيه، كنار يكديگر قرار گرفتهاند و مسلمانان به آن دعوت شدهاند:
وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ امَّةٌ يَدْعُونَ الَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِالْمُنْكَرِ «٢» بايد از شما امتى باشند كه «دعوت به خير» و «امر به معروف و نهى از منكر» كنند.
اين پيوند از آن جهتاست كه تبليغ و دعوت به خير، «علم نافع» را در اختيار جامعه قرارمىدهد، و از سوى ديگر «امر به معروف و نهى از منكر» جامعه را به سوى «عمل صالح» سوق مىدهد و اين «علم و عمل» است كه مىتواند سعادت جامعه را تأمين كند.
توضيح آنكه: تجربه قطعى بشر نشان مىدهد كه آگاهيهاى انسان، در صورتى كه «يادآورى» نشود، و در «مرحله عمل» تكرار و استمرار نيابد، از بين مىرود. همچنين ترديدى نيست كه «عمل» در ابعاد گوناگونش، دائر مدار «علم» است، و هر چه علم قويتر و كاملتر باشد. عمل نيز به پيروى از آن، از قوت و كمال بيشترى برخوردار است، چه اينكه اگر فساد در علم رخنه كند، «عمل» نيز به دنبال آن فاسد مىشود. همچنين شكى نيست كه علم و عمل، در يكديگر تأثير متقابل دارند، به اين معنى كه علم پرتوانترين