امر به معروف ونهى از منكر - سروش، محمد - الصفحة ١١٣
درس يازدهم: از خود و نزديكانمان شروع كنيم امر به معروف و نهى از منكر را از كجا شروع كنيم؟ آيا قبل از اصلاح خود، امر و نهى تأثير لازم را خواهد داشت؟ اگر در مواردى هنوز به اصلاح خويش توفيق نيافتهايم، آيا نسبت به ديگران وظيفه امر به معروف و نهى از منكر داريم؟ و ...
اجتناب از «منكر» و بازداشتن ديگران از آن، دو وظيفه اسلامى شمرده مىشود، ولى بدون ترديد در قدم نخست بايد به اصلاح خود پرداخت، سپس در صدد رفع عيوب ديگران برآمد، امام على (ع) در نهج البلاغه مىفرمايد:
وَانْهَوْا غَيْرَكُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تَناهَوْا عَنْهُ، فَانَّما امِرْتُمْ بِالنَّهْىِ بَعْدَ التَّناهى ديگران را از منكر نهى كنيد و خود نيز از آن اجتناب نماييد، ولى وظيفه نهى از منكر، پس از دورى خود شما از آن است. «١» سرّ اين بيان علوى روشن است، زيرا انسانها قبل از آنكه به سخن يكديگر گوش بسپارند، به رفتار هم چشم مىدوزند و بدون ترديد، آنچه كه در عمل مىبينند، بمراتب مؤثرتر از چيزى است كه به زبان مىشنوند. پس نهى از منكر در صورتى ثمربخش خواهد بود و ديگران را از منكرات دور خواهد كرد كه زبان با عمل، موافق و رفتار، پشتوانه گفتار باشد. «٢» در غير اين صورت، در گفتار و امر و نهى با زبان، «خير و بركتى» نخواهد بود.
پيامبر اكرم (ص) به على (ع) فرمود: