درس دهم: مراحل و مراتب امر به معروف و نهى از منكر (٢)
براى سوق دادن انسانها به مسير خوبى و جلوگيرى از حركت آنها به سوى بدى، علاوه بر شيوه‌هاى طرد و نفى، از روشهاى مبارزه مثبت نيز بايد استفاده كرد. اين روشها در دوبخش «گفتار» و «اقدامات عملى» خلاصه مى‌شود. امام باقر (ع) فرمود:
فَانْكِرُوا بِقُلُوبِكُمْ وَ الْفِظُوا بِالْسِنَتِكُمْ وَصَكُّوا بِها جِباهَهُمْ وَ لاتَخافُوا فِى اللَّهِ لَوْمَةَ لائِمٍ «١» با قلب انكار منكر كنيد و با زبان بگوييد و بدين وسيله بر پيشانى آنها محكم بكوبيد و در راه خدا از سرزنش ملامت كنندگان نهراسيد.
حضرت على (ع) پس از برخورد با سپاهيان شام و اصحاب معاويه، در خطبه‌اى براى ياران خود فرمود:
«اى مؤمنان، هر كس ببيند ستمى انجام مى‌شود، و مردم به منكر دعوت مى‌شوند، و آن را به دل انكار كند، پس رهايى يافته و سالم مانده است، و هر كس آن را به زبان انكار كند، مأجور بوده و از كسى كه تنها به دل انكار كرده، برتر است و هر كس آن را با شمشير انكار كند تا كلمه حق برتر و كلمه ستمگران پست‌تر باشد، او به راه رستگارى رسيده و بر صراط حقيقت ايستاده و يقين در دل او روشن گشته است.» «٢» مطلب مهمى كه در اين بيان علوى ديده مى‌شود، اين است كه ميزان ايمان انسانها، به درجه امر به معروف و نهى از منكر آنهابستگى دارد، و هر كس براى مرحله بالاترى از