ترجمه خصال شيخ صدوق

باب منشهاى هشتگانه

(789) در مؤمن هشت منش شايسته است

(790) هشت تناند كه نماز ايشان پذيرفته نيست

(791) بردارندگان عرش هشتاند

(792) بهشت هشت در دارد

(793) سقف خانه از هشت متر بيشتر جائز نيست

(794) هشت جفت

(795) هشت تن از شمار مردم نيستند

(796) هر كه در مساجد رفت و آمد كند يكى از هشت منش را بيابد

(797) هشت تن هر گاه خوار گردند بايد خود را نكوهش كنند

(798) مساجد را از هشت چيز دور بداريد

(799) ايمان هشت منش است

(800) گناههاى بزرگ هشت است

(801) على را هشت منش است

باب منشهاى نهگانه

(802) - خدا نه منش به پيامبر داد

(803) به پيروان على نه چيز داده شده

(804) فاطمه دخت پيامبر را نه نام است

(805) خدا به على نه چيز داده كه جز به محمد به كسى نداده

(806) پيامبر به على گفت به واسطه تو خدا نه منش به من داد

(807) آفت نه چيز، نه چيز است

(808) در خرماى برنى نه خاصيت است

(809) حكم نه چيز از پيروان اسلام برداشته شده

(810) از نه چيز منع شده

(811) بزهكار را نه ساعت وقت مىدهند

(812) پيشوايان از فرزندان حسين بن على نه تناند

(813) هنگامى كه پيامبر درگذشت نه زن داشت

(814) امير المؤمنين على نه سخن گفته

(815) اندازه رسيدن زن نه سال است

(816) زنى كه از شوى خويش نه طلاق عدى گرفته بر وى هميشه حرام خواهد بود

(817) زكات در نه چيز ثابت است

(818) نماز آدينه از نه تن ساقط گردد

(819) نه چيز سبب فراموشى مىشود

(820) معجزههاى نهگانه موسى(ع)

(821) هنگامى كه امام دوازدهم ظهور مىكند از نه قبيله به وى مىپيوندند

باب منشهاى دهگانه

(822) پيامبر

(823) هميشه رفت و آمد براى يكى از ده كار است

(824) خدا خرد را به دو چيز توانايى داد

(825) ده چيز از صفات پيشوايىست

(826) على از پيامبر به ده چيز بهرهمند شد

(827) پيروان على را به ده چيز مژده است

(828) ده منش از اخلاق بزرگ است

(829) ده چيز نشانه پديد آمدن رستاخيز است

(830) خدا ده صفت را در پيامبر و خاندان وى گرد كرده

(831) هر كه ده منش داشته باشد بهشت مىرود

(832) گراينده خردمند نباشد تا ده منش در وى نباشد

(833) خوردن ده اندام از اندامهاى گوسفند كشته جايز نيست

(834) ده چيز از مردار پاك است

(835) ده تن در ده چيز طمع مكنند

(836) در ده جا نماز گزاردن روا نيست

(837) ده تن به بهشت نروند

(838) تندرستى ده پاره است

(839) ده تن خود و ديگران را به گرفتارى مىافكنند

(840) زهد ده جزء است

(841) ده گونه كنيز بر مالك خود حراماند

(842) شهوت ده جزء است

(843) حيا ده پاره است

(844) كودكانى كه به ده سالگى مىرسند بستر ايشان را از زنان جدا مىكنند

(845) يك زن شكيبايى ده مرد را دارد

(846) ده چيز است كه برخى از برخى دشوارتر است

(847) در خربزه ده خاصيت است

(848) ده چيز خوشى آور است

(849) نماز بر ده وجه است

(850) در شيعه ده منش است

(851) پيامبر در باره باده ده تن را نفرين كرده

(852) پاداش آنكه ده رمضان پياپى روزه گرفته باشد

(853) پاداش آنكه ده حج گزارده باشد

(854) بركت ده پاره است

(855) پيش از رستاخيز ده نشانه است

(856) اسلام بر ده جزء نهاده شده است

(857) گروش ده پايه است

(858) پاداش آنكه ده سال براى خدا بانگ نماز كرد

(859) در مسواك كردن ده منش است

(860) نشانههاى قيامت ده چيز است

(861) پيامبر در شبانروزى ده دوره هفت شوطى به كعبه طواف مىكرد

(862) كسى كه در روز رمضان ده بار با زنى مقاربت كرد

(863) ده سخن پند آميز

(864) ده تن از پيروان اسلام به خدا كافراند

(865) تيرهاى بر دو باخت جاهليت ده بوده است

(866) آنچه بر هر مسلمانىست كه هر روز پيش از بر آمدن آفتاب و فرو شدن آن ده بار بگويد

(867) پسران عبد المطلب با عباس ده تن بودند

باب منشهاى يازدهگانه

(868) نام يازده اخترى كه يوسف آنها را با آفتاب و ماهتاب در خواب ديد كه وى را نماز مىبرند

(869) چاه زمزم يازده نام دارد

بابهاى منشهاى دوازدهگانه

(870) باب يكم تا دوازدهم

(871) بدترين خلق اولين و آخرين دوازده تناند

(872) راه شناختن نيم روز در هر يك از ماههاى دوازدهگانه رومى با سايه انسان

(873) كسانى كه با خلافت ابى بكر مخالفت كردند دوازده تن بودند

(874) خدا از اسرائيل دوازده سبط برآورد و از حسن و حسين نيز دوازده سبط

(875) پيشوايان پس از پيامبر دوازده تناند

(876) قيس بن عبد الله گفته

(877) ابو القاسم عتاب گفته

(878) مسروق گفته

(879) از مسروق روايت شده كه گفته

(880) از جابر پور سمره روايت شده كه گفت

(881) جابر بن سمره گفته

(882) از جابر بن سمره روايت شده كه گفت

(883) سماك پور حرب و زياد بن علاقه و حصين بن عبد الرحمن همه از جابر بن سمرة روايت كردهاند كه پيامبر گفت

(884) سماك پور حرب از جابر بن سمره روايت كرده كه گفت

(885) شعبى از جابر بن سمرة روايت كرده كه گفت

(886) سعد بن قيس همدانى از جابر بن سمره روايت كرده كه گفت

(887) سماك و عبد الله بن عمير و حصين بن عبد الرحمن گفتهاند

(888) زياد بن علاقه و عبد الملك بن عمير از جابر بن سمره نقل كردهاند كه مىگفت

(889) از سماك بن حرب و زياد بن علاقه و حصين بن عبد الرحمن روايت كردهاند

(890) شعبى از جابر بن سمرة روايت كرده كه او مىگفت

(891) شعبى از جابر بن سمره روايت كرده

(892) عامر شعبى از جابر بن سمره روايت كرده

(893) باز از شعبى از جابر بن سمره روايت شده كه گفت

(894) از اسود بن سعيد همدانى روايت شده

(895) عبد الملك بن عمير گفته

(896) سعيد بن خالد از جابر بن سمره از پيامبر روايت كرده

(897) ابن سيرين از جابر بن سمره سوانى روايت كرده كه او مىگفت

(898) عامر بن سعد گفته

(899) از سرح برمكى در كتاب روايت شده كه گفته

(900) از ابى خالد روايت شده

(901) از مكحول روايت شده كه مىگفت

(902) از وهب بن منبه روايت شده كه مىگفت

(903) از كعب الاحبار روايت شده كه در خلفاء گفته

(904) از سماك روايت شده كه گفت

(905) باز شعبى از جابر بن سمره روايت كرده كه او مىگفت

(906) سليم بن قيس هلالى از سلمان فارسى روايت مىكند

(907) از على بن ابى طالب روايت شده

(908) از امام صادق روايت شده كه گفت

(909) سليم بن قيس هلالى گفته

(910) جابر بن عبد الله أنصارى گفته

(911) ابو حمزه ثمالى از امام محمد باقر(ع) روايت كرده كه مىگفت

(912) زرارة بن أعين گفته

(913) سماعة بن مهران گفته

(914) تميم بن بهلول گفته

(915) از امام باقر روايت شده كه گفت

(916) و به همين اسناد گفت كه پيامبر به ياران خود گفته

(917) زراره گفته

(918) از ابى بصير روايت شده كه گفت

(919) از زراره روايت شده كه گفت

(920) در مسواك كردن دوازده خاصيت است

(921) حديث دوازده پرده

(922) پرهيزگاران را دوازده نشانه است

(923) بر دوازده تن درود مفرستيد

(924) پيامبر جعفر بن أبى طالب را دوازده گام استقبال كرد

(925) در تابوت ژرف دوزخ دوازده تناند

(926) بر خوان دوازده چيز است

(927) ماههاى سال دوازده است

(928) از عبد الله بن عمر روايت شده كه گفته

(929) محمد بن ابى عمير از امام صادق(ع) روايت كرده

(930) شب دوازده ساعت است و روز دوازده ساعت

(931) نامهاى ساعات شب و روز

(932) بروج چرخ دوازده است، بيابانهاى بزرگ دوازده است، درياهاى كلان دوازده است، جهانها نيز دوازده است

(933) دوازده درمى از پيامبر

(934) سرشناسان پيامبر بر مردم مدينه دوازده تن بودند

بابهاى سيزدهگانه

(935) مسخشدگان سيزده گونه جانوراند

(936) پسر بچه از سيزده تا چهارده سالگى رسيده مىگردد

(937) سيزده منش از فضائل امير المؤمنين عليست

بابهاى منشهاى چهاردهگانه

(938) در خضاب كردن چهارده منش است

(939) غسل در چهار ده جا رسيده

(940) ياران عقبه كه براى كشتن پيامبر كمين كرده بودند چهاردهتناند

بابهاى منشهاى پانزدهگانه

(941) هر گاه مردمان پانزده منش را به جاى آورند گرفتارى بر ايشان چيره گردد

(942) كودك در ميان پانزده، شانزده سالگى به روزه وادار مىشود

(943) كسانى كه ايام تشريق در منى هستند پس از پانزده نماز تكبيرات بگويند

(944) پاداش آنكه پانزده روز از ماه رجب را روزه بدارد

(945) نوره كشيدن در هر پانزده روز لازم است

باب منشهاى شانزدهگانه

(946) - حق دانا شانزده چيز است

(947) شانزده چيز تهى دستى آرد و هفده چيز فراخ روزى

(948) شانزده چيز از فرزانگىست

(949) شانزده دسته از پيروان محمد

باب منشهاى هفدهگانه

(950) - غسل براى هفده جا رسيده

باب منشهاى هيجدهگانه

(951) امير المؤمنين هيجده منقبت دارد

(952) آنچه خدا بدان شخص هيجده ساله را سرزنش كرده

باب منشهاى نوزدهگانه

(953) نوزده كلمه است كه هر گرفتارى به آنها دعا كند گرفتاريهاى او برطرف شود

(954) نوزده حكم از زنان ساقط است

(955) نوزده پرسش كه امام صادق در مجلس منصور از پزشك هندى پرسيد

باب منشهاى بيستگانه و ما فوق آن

(956) در دوستى خاندان پيامبر بيست منش است

(957) مؤمن نزد خدا بيست منش دارد

(958) پاداش آنكه بيست بار حج گزارده

(959) بيست و سه منش پسنديده از امام على بن الحسين

(960) آنچه در باره شب 21 و 23 رمضان رسيده

(961) از بيست و چهار چيز منع شده است

(962) نماز جماعت بيست و پنج درجه از نماز فرادى برتر است

(963) در نماز بيست و نه منش است

(964) در دانش بيست و نه سود است

(965) چيزهايى كه أبو ذر از پيامبر پرسيد

بابهاى منشهاى سىگانه

(966) - پيشوا سى نشانه دارد

(967) و در حديث ديگرى گفته؟

(968) رمضان سى روز است و هرگز كمتر نگردد

(969) زنانى كه در كتاب و سنت حرام شده سى و چهار گونهاند

(970) خدا از آدينه تا آدينه ديگر سى و پنج نماز بر مردمان واجب گردانيده

بابهاى منشهاى چهلگانه و اندى

(971) - بادهگسار تا چهل روز نماز وى پذيرفته نمىشود

(972) روزه بر چهل گونه است

(973) آنكه پيش از خود در باره چهل تن از برادران خود دعا كند سپس براى خود

(974) آنكه پس از مرگ وى چهل تن از مؤمنين به نيكى وى گواهى دهند

(975) در نهى از دور نكردن موى زهار بيشتر از چهل روز

(976) زمين تا چهل روز از بول ختنه نكرده پليد مىشود

(977) در حكم آنكه كنيز بستاند و هر چهل روز يك بار با وى مباشرت نكند و او عمل حرام كند

(978) ديه سگ شكارى چهل درم است

(979) خدا ميان دو جمله كفر آميز به فرعون چهل سال فرصت داد

(980) استغفارى كه چهل گناه بزرگ بدان آمرزيده مىشود

(981) رحم و خويشاوندى تا چهل پشت است

(982) چون امام دوازدهم آشكار شود خدا بهر شيعهيى نيروى چهل مرد دهد

(983) كسى كه چهل حديث بر كند

(984) امام صادق(ع) گفته

(985) هر نعمتى كه خدا به تو داده آن را سپاس كنى

(986) پيرامون مسجد چهل ارش است كه به تازى ذراع گويند و همسايگى تا چهل سرا باشد از چهار سوى

(987) آنكه چهل سال يا بيشتر زندگى كند

(988) پيامبر

(989) پاداش آنكه چهل بار حج گزارده است

(990) استدلال امير المؤمنين على با ابو بكر

(993) احتجاج امير المؤمنين على با مخالفين خود در كار خلافت

(994) على گفت

(995) على گفت

(996) على گفت

(997) پيامبر گفت

بابهاى منشهاى پنجاهگانه و بالاتر

(998) پنجاه حقى كه امام على بن الحسين به يكى از ياران خود نگاشته

(999) حق نمازگزارى، آنست كه بدانى روى به درگاه خدا آوردهيى،

(1000) و حق آزادكننده تو كه بر تو حق نعمت دارد -

(1001) و حق بستانكارى كه خواسته خود مىخواهد،

(1002) پنجاه منش از منشهاى گراينده است

(1003) پاداش آنكه پنجاه حج گزارده باشد

بابهاى منشهاى هفتادگانه و بالا

(1004) امير المؤمنين على(ع) هفتاد هنر دارد كه كسى از مردمان در آنها با وى شريك نيستند

(1005) ادامه روايت

(1006) ادامه روايت

(1007) ادامه روايت

(1008) ادامه روايت

(1009) ادامه روايت

(1010) پاداش آنكه در قنوت نماز وتر هفتاد بار آمرزش خواهد

(1011) پاداش آنكه پس از نماز بام هفتاد بار آمرزش خواهد

(1012) پاداش آنكه در هر روز از ماه شعبان هفتاد بار آمرزش خواهد

(1013) درفش ستايش هفتاد تكه دارد

(1014) سود خوارگى هفتاد جزء است

(1015) گفتار بندهيى كه هفتاد سال در دوزخ بود

(1016) پيروان اسلام هفتاد و دو گروه گردند

(1017) رواياتى كه امت را هفتاد و سه گروه دانسته

(1018) هفتاد و سه منش راجع به زنان و آداب ايشان است

(1019) ادامه روايت

(1020) خدا به خرد هفتاد و پنج سپاه داد و به جهل نيز هفتاد و پنج سپاه

(1021) ادامه روايت

باب منشهاى هشتادگانه و ما فوق

(1022) - براى امير المؤمنين على هشتاد آيه نازل شد كه كسى را در آنها با وى انبازى نبود

(1023) پيامبر در حد بادهگسارى هشتاد تازيانه زد

(1024) در نمازهاى پنجگانه نود و پنج تكبير است

(1025) خداى را نود و نه نام است

(1026) پاداش صد بار«لا اله الا الله» و صد بار استغفار

باب منشهاى از يك تا صد

(1027) - پرسشها مرد جهودى از على

(1028) ادامه روايت

(1029) ادامه روايت

(1030) از يكى از پيروان خاندان پيامبر

(1031) پيامبر صد و بيست بار به معراج رفت

(1032) صد و بيست گونه ميوه

(1033) اهل بهشت صد و بيست دستهاند

(1034) هر كه همه قرآن را بر كند هر ساله دويست دينار زر سرخ از بيت المال حقوق دريافت مىكرد

(1035) سال سيصد و شصت روز است

(1036) مستحب است آنكه به مكه مىرود به شماره سال 360 بار طواف كند و هر گاه نتواند 360 دور طواف كند

(1037) منشهايى از شرايع دين اسلام

(1038) نمازهاى واجب عبارت است از

(1039) بيشتر ايام حيض زن تا ده روز است و كمترين آن سه روز،

(1040) و نيكى رسانيدن به پدر و مادر واجب است

(1041) مسلمان تا امكان دارد بايد از گناههاى كبيره اجتناب كند و آنها از اين قرار است

بابهاى منشهاى چهار صدگانه

(1042) امير المؤمنين(ع) در مجلسى چهار صد سخن سودمند براى دين و دنياى مردم گفت

باب منشهاى بعد از هزار

(1058) دو هزار سال قبل از آفرينش آسمان و زمين نوشته شده

(1059) نماز چهار هزار باب دارد

(1060) هفت هزار سال قبل از آفرينش آدم بر ساق عرش نوشته شده

(1061) كسى كه روايت كرده خدا دوازده هزار عالم دارد

(1062) اصحاب پيامبر

(1063) نورى كه پيش از آفرينش آدم نزد خدا بود

(1064) ياد آورى نورى كه ميان دو شانه محمد فرشته نوشته شده بود بيست و دو هزار سال قبل از آفرينش آدم

(1065) خدا صد و بيست و چهار هزار پيامبر و صد و بيست و چهار هزار وصى بيافريد

(1066) خدا با موسى(ع) صد و بيست و چهار هزار كلمه املاء كرد

(1067) پيامبر

(1068) اصبغ بن نباته گفته

(1069) عبد الله بن عمر گفته

(1070) موسى بن بكر گفته

(1071) بكير بن اعين گفته

(1072) اصبغ بن نباته گفته

(1073) زرارة گفته

(1074) اصبغ بن نباته گفته

(1075) از عبد الله بن هلال روايت شده كه گفت

(1076) ابو بصير گفته

(1077) بشير دهان از امام صادق(ع) روايت كرده

(1078) مرازم بن حكيم ازدى از امام صادق(ع) روايت كرده كه مىگفت

(1079) حارث بن مغيره از امام صادق(ع) روايت كرده كه مىگفت

(1080) أبو بكر محمد بن الحضرمى از امام محمد باقر(ع) روايت كرده كه مىگفت

(1082) أبو بصير از امام صادق(ع) روايت كرده كه مىگفت

(1083) ابان بن تغلب از امام صادق(ع) روايت كرده كه او مىگفت

(1084) عبد الحميد بن أبى الديلم از امام صادق(ع) روايت كرده كه او مىگفت

(1085) ذريح محاربى از امام صادق(ع) روايت كرده كه مىگفت

(1086) عبد الله بن مغيره از امام محمد باقر(ع) روايت كرده كه مىگفت

(1087) عبد الله بن ميمون قداح از امام جعفر صادق(ع) روايت كرده

(1088) جابر بن يزيد جعفى از امام محمد باقر(ع) روايت كرده كه او مىگفت

(1089) ذريح بن يزيد محاربى گفته از امام صادق(ع) شنيدم كه مىگفت

(1090) أبو حمزه ثمالى از على بن الحسين(ع) روايت كرده كه او مىگفت

(1091) اصبغ بن نباته گفته از على شنيدم كه مىگفت

(1092) بكر بن حبيب از امام محمد باقر(ع) روايت مىكند كه گفت

(1093) سليمان بن مهران از امام جعفر بن محمد روايت كرده

باب منشهاى هزار و بعد از هزار

(1094) خدا هزار هزار جهان و هزار هزار انسان بيافريد

مقدمه اعلام خصال

اعلام خصال صدوق

ترجمه خصال شيخ صدوق - مدرس گيلاني، مرتضي - الصفحة ٢٨٩

اعلام خصال صدوق‌

ابو احمد الحسن بن عبد اللّه العسكرى- صاحب مؤلفات سودمند و از پيشوايان ادب است و از مشائخ صدوق، در كتاب خصال و عيون الاخبار و توحيد و معانى الاخبار از او بسيار ياد كرده. در قرن چهارم هجرى مى‌زيسته.

ابو احمد محمد بن جعفر البندار الشافعى الفرغانى- از روات اسناد خصال در باب دوم است، از ممدوح يا مذموم بودن وى چيزى نيافتم.

ظاهرا از مشائخ صدوق بوده و صدوق در فرغانه از شهرهاى تركستان از وى نقل حديث كرده است و از دانايان مذهب شافعى بوده است.

ابو احمد القاسم بن محمد السراج الهمدانى- از روات باب سوم خصال است. گويا صدوق در همدان از وى روايت كرده چنانكه صدوق خود گفته در سال ٣٥٤ هجرى محرم او را ديده است.

ابو اسحاق الشيبانى- صدوق در خصال از وى روايت كرده است از حالات وى چيزى نيافتم. گويا مجهول است.

ابو اسحاق ابراهيم بن محمد الحافظ- صدوق در خصال بسيار از وى روايت كرده. ظاهرا از فضلاى قرن چهارم هجريست.

ابو امامه- صدوق در خصال فقط به عنوان ابى امامه از او نقل حديث كرده، شايد همان ابو امامه باهلى است كه از طرفداران على بن ابى طالب بود و از پيامبر روايت مى‌كرد و نامش در باب ششم آمده.

ابو ايوب الانصارى- وى از اصحاب رسول اكرم است و نامش خالد بن زيد انصاريست. مورد توجه پيامبر بود. به سال ٥١ هجرى در زمان معاويه در لشگر اسلام با روميان جنگيد تا در نزد قسطنطين درگذشت. در تنقيح المقال گفته: وى خالد بن زيد بن كليب بن ثعلبة بن عوف بن غنم بن مالك بن النجار ابو ايوب الانصارى الخزرجى النجار است در حق وى گفته: حسن بل ثقة.

ابو ايوب- صدوق در خصال در بعضى از ابواب آن گاهى ابو ايوب گفته، معلوم نكرده كه بوده، شايد همان ابو ايوب انصاريست.

ابو الاعور از اصحاب عقبه- از حذيفة بن اليمان روايت شده در شبى كه پيامبر از جنگ تبوك باز مى- گشت چهارده تن قصد آزار و گزند به وى كردند كه يكى از ايشان ابو الاعور بود.