اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٢٧ - رابطه علم اخلاق با ديگر علوم
منازل السائرين نوشته خواجه عبدالله انصارى، مثنوى معنوى تأليف مولوى و منطق الطير عطار نيشابورى، كه بيشتر بر سير و سلوك و تعيين منازل و مراحل آن تكيه دارند. در اين آثار بيشتر از زبان شعر و داستان استفاده شده است. البته عرفا كوشيدهاند مطالبى را كه از راه شهود كشف مىكردند، با شرع تطبيق دهند و در اين راه نيز كاميابىهايى داشتهاند.
رويكرد نقلى: در آثارى كه با رويكرد نقلى به نگارش درآمدهاند، منبع اصلى كتاب و سنت مىباشد. صاحبان اين آثار سعى كردهاند روايتهاى اخلاقى را جمعآورى و تنظيم كنند.
كتابهايى چون مكارم الأخلاق طبرسى در اين دسته قرار دارند.
رويكرد تلفيقى: در اين رويكرد، يافتههاى رويكرد فلسفى يا عرفانى با آيات و روايات درهم مىآميزد. از اين رو در اين آثار، هم از روايات و آيات استفاده شده و هم از مطالب فلسفى و عرفانى. جامع السعادات و معراج السعاده عمدتاً با اين رويكرد نگاشته شدهاند. در باب رويكرد تلفيقى اين نكته گفتنى است كه گاه متون دينى (آيات و روايات) محور قرار گرفته و در تبيين و توضيح آن از رويكردهاى عقلى و عرفانى استفاده مىشود و گاه بهعكس، اخلاق فلسفى يا عرفانى محور قرار مىگيرد و آيات و روايات در توضيح و تبيين آنها به كار گرفته مىشوند. به نظر مىرسد در برخى كتابها مانند معراج السعاده به روش دوم عمل شده است؛ يعنى محور و اساس اخلاق در معراج السعاده همان اخلاق ارسطويى است كه مؤلف با آيات و روايات به تبيين آن پرداخته است.
در اين كتاب نيز رويكرد تلفيقى است و ما در اين تلفيق، آيات و روايات را محور و اساس قرار مىدهيم و براى توضيح اخلاق مبتنى بر آنها، در صورت نياز از يافتههاى رويكردهاى ديگر نيز بهره مىگيريم.
پرسش
١. اخلاق چه نقشى در زندگى انسان دارد؟
٢. علم اخلاق را تعريف كنيد.
٣. علم اخلاق با چه علومى ارتباط دارد. چگونگى اين ارتباط را توضيح دهيد.