اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٣

فصل اول: كليات‌

در اين فصل مباحث مقدماتى اخلاق اسلامى شامل ضرورت و اهميت علم اخلاق، تعريف علم اخلاق، رابطه اخلاق با علم حقوق و فقه، فلسفه اخلاق، روانشناسى و تعليم و تربيت، تاريخچه علم اخلاق اسلامى و رويكردهاى مختلف در اخلاق اسلامى را بررسى مى‌كنيم و در پايان رويكرد مقبول اين كتاب در بررسى اخلاق اسلامى را بيان مى‌نماييم.

اهميت و ضرورت اخلاق‌

دانشمندان مسلمان، علم اخلاق را برترين علم يا دست‌كم يكى از برترين علوم مى‌دانند.

ابن‌مسكويه در كتاب تهذيب الاخلاق و تطهير الاعراق مى‌نويسد: اين علم از همه علوم برتر است و به نيكو كردن رفتار انسان از آن جهت كه انسان است، مى‌پردازد.[١] از اين رو، دانشمندان مسلمان به دانشجويان توصيه مى‌كنند پيش از فراگيرى هر علمى به فراگيرى علم اخلاق بپردازند.[٢]

علماى اخلاق در اهميت و اولويت علم اخلاق بر ديگر علوم دلايل متعددى را برشمرده‌اند كه به اختصار برخى از آنها را بيان مى‌كنيم:

١. روح انسان مانند جسم او سلامت و بيمارى دارد. خداوند در قرآن درباره منافقان مى‌فرمايد:

فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً؛[٣] در دل‌هايشان مرضى است؛ و خدا بر مرضشان افزود.

همچنان‌كه براى محافظت از سلامت بدن، آشنايى با ويژگى‌هاى بدن سالم، بيمارى‌ها، علل

[١] -« أن هذه الصناعة أفضل الصناعات كلها، أعنى صناعة الاخلاق التى تعنى بتجويد افعال الانسان بما هو انسان.»( ابن مسكويه، تهذيب الاخلاق و تطهير الاعراق، ص ٥٥.)

[٢] - عبدالله جوادى آملى، مبادى اخلاق در قرآن، ص ١٤٤

[٣] - بقره( ٢): ١٠