سخن گفتن است تا از آن براى بيان مقاصد و رفع نيازهاى خود يارى بگيرد. اين توانايى نيز مانند ديگر توانايى‌هاى بشرى، هم مى‌تواند در مسير صحيح به كار گرفته شود و هم در مسير باطل. در قرآن كريم بر استفاده صحيح از زبان و سخنان نيكو گفتن بسيار تأكيد شده است.

خداوند به مؤمنان توصيه مى‌كند با نزديكان، يتيمان و نيازمندان به نيكى سخن بگويند:

وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُوْلُواْ الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُواْ لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوفاً؛[١] و هر گاه، خويشاوندان يتيمان و مستمندان در تقسيم [ارث‌] حاضر شدند، [چيزى‌] از آن را به ايشان ارزانى داريد و با آنان سخنى پسنديده گوييد.

در آيه‌اى ديگر، خداوند به فرزندان دستور مى‌دهد با والدين پير خود بزرگوارانه سخن بگويند و از تندى با آنها بپرهيزند:

وَقَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُواْ إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَآ أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيماً؛[٢] و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستيد و به پدر و مادر [خود] احسان كنيد. اگر يكى از آن دو يا هر دو، در كنار تو به سالخوردگى رسيدند به آنها [حتى‌] اوف مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها سخنى شايسته بگوى.

و در آيه‌اى ديگر به همه بندگان خود دستور مى‌دهد با يكديگر به نيكى سخن بگويند:

وَ قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوًّا مُبِيناً؛[٣] و به بندگانم بگو: «آنچه را كه بهتر است بگويند»، كه شيطان ميانشان را به هم مى‌زند، زيرا شيطان همواره براى انسان دشمنى آشكار است.

در روايات نيز مؤمنان به سخن نيكو گفتن امر شده‌اند. در روايتى از پيامبراكرم صلى الله عليه و آله آمده است:

سوگند به آن‌كه جانم در دست اوست! مردم هزينه‌اى محبوب‌تر از سخن خير نمى‌كنند.[٤]

[١] - نساء( ٤): ٨

[٢] - اسراء( ١٧): ٢٣

[٣] - اسراء( ١٧): ٥٣

[٤] - محمد محمدى رى‌شهرى، ميزان الحكمة، ج ٣، ص ٢٧٤٢