اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٣٠ - منشأ عدل
اين كار موجب مىشود در وى انگيزهاى براى مهار ميل به خوردن و آشاميدن ايجاد شود.
البته اين كار بهتنهايى مؤثر نيست، بلكه مىبايد با تمرين و تكرار، ميانهروى را در خود تثبيت كند؛ به گونهاى كه اين رفتار بخشى جدايىناپذير از وجود او شود. در اين صورت، وى بىهيچ سختى و بدون تأمل، اعتدال در خوردن و آشاميدن را رعايت خواهد كرد. جالب اينكه نراقى و ديگر بزرگان براى تمرين و تكرار اين رفتار، قاعدهاى مشخص كردهاند كه برگرفته از روايات است. نراقى مىگويد:
معيار آن است كه تا بسيار گرسنه و تشنه نشده، نخورد و نياشامد و تا وقتى كه هنوز ميل به غذا دارد، از خوردن و آشاميدن دست بكشد.[١]
از نظر نراقى روش مقابله با سلطه شهوت جنسى آن است كه نخست شخص در آثار و پيامدهاى سوء آن بينديشد؛ دوم از عوامل تحريك و تشديد كننده شهوت جنسى (مانند نگريستن و فكر كردن به جنس مخالف و مسائل جنسى و سخن گفتن و خلوت كردن با نامحرم) دورى كند و سوم آنكه در صورت ضرورت، شهوت جنسى را با گرسنگى تضعيفكند.[٢]
روايات نيز راههايى براى ايجاد عفت و دورى از افراط و تفريط در شهوت جنسى بهدست دادهاند. براى نمونه در روايتى مىخوانيم: مردى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد: اى رسولخدا! من توانايى مالى ندارم تا ازدواج كنم و از اين وضعيت نزد شما شِكوه دارم. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:
«موهاى بدنت را متراش و پيوسته روزه بگير.» مرد چنين كرد و شدت شهوت جنسى او از ميان رفت.[٣] افزون بر اين، برخى دستورها مانند حرمت نگاه به نامحرم، محدوديت در روابط زن و مرد بيگانه و ضرورت حجاب براى زنان، عاملى مؤثر در پيشگيرى و بازدارندگى از تحريك و تشديد شهوت جنسى است.
٦. سخنان نيكو گفتن
يكى از ويژگىهاى انسان كه او را از ديگر موجودات متمايز كرده و بر آنها برترى داده، توانايى
[١] - همان، ص ٢٤٤
[٢] - بنگريد به: همان، ص ٢٣٩ و ٢٤٠
[٣] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٥، ص ٥٦٤