اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٧٨ - ٤ توكل
بدون داشتن چهار خصلت، زيانكار و بدبخت است:
ايمان، عمل صالح، تشويق و واداشتن به حق و تشويق و توصيه به خويشتندارى و استقامت و صبر.[١] از اين رو، خداوند به كرّات پيامبر صلى الله عليه و آله و مؤمنان را به صبر و پايدارى فراخوانده است:
فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْاْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ؛[٢] پس، همان گونه كه دستور يافتهاى ايستادگى كن، و هر كه با تو توبه كرده [نيز چنين كند] و طغيان مكنيد كه او به آنچه انجام مىدهيد بيناست.
در آيهاى ديگر نيز پيامبر صلى الله عليه و آله را به صبر مىخواند و از ناشكيبايى برحذر مىدارد:
فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ؛[٣] پس در [امتثال] حكم پروردگارت شكيبايى ورز، و مانند همدم ماهى [يونس] مباش؛ آنگاه كه اندوهزده ندا درداد.
مؤمنان را به صبر و توصيه ديگر مؤمنان به صبر دعوت مىكند:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ وَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛[٤] اى كسانى كه ايمان آوردهايد، صبر كنيد و ايستادگى ورزيد و مرزها را نگهبانى كنيد و از خدا پروا نماييد، اميد است كه رستگار شويد.
در جايى ديگر، به مؤمنان دستور مىدهد از صبر و نماز يارى گيرند:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ؛[٥] اى كسانى كه ايمان آوردهايد، از شكيبايى و نماز يارى جوييد؛ زيرا خدا با شكيبايان است.
[١] - مرتضى مطهرى، حكمتها و اندرزها، ص ٤٣
[٢] - هود( ١١): ١١٢
[٣] - قلم( ٦٨): ٤٨
[٤] - آل عمران( ٣): ٢٠٠
[٥] - بقره( ٢): ١٥٣