اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٨٢ - آثار توكل

نمى‌بينند؛ دوم صبر براى رسيدن به پاداش‌هايى كه خداوند وعده كرده است. اين صبر زاهدان و پرهيزكاران است كه خداوند فرموده است: «إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ‌»؛[١] سوم، خوشحال شدن از سختى‌ها و بلاها بدين سبب كه هر چه از دوست رسد، نيكوست.[٢]

در روايات نيز مراتبى براى صبر بيان شده است. در روايتى از پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است:

صبر سه گونه است: صبر در مصيبت و صبر بر طاعت و صبر در معصيت. كسى كه در هنگام مصيبت و سختى، صبر پيشه كند تا به‌خوبى آن را برگرداند، خداوند براى او سيصد درجه مى‌نويسد كه فاصله هر درجه با ديگرى به اندازه فاصله ميان زمين و آسمان است. كسى كه بر طاعت و پيروى از خداوند متعال صبر كند، خداوند براى او ششصد درجه مى‌نويسد كه فاصله هر درجه با ديگرى به اندازه فاصله ميان زمين تا عرش است و كسى كه از معصيت خداوند صبر كند، خداوند براى او نهصد درجه مى‌نويسد كه فاصله هر درجه با ديگرى به اندازه فاصله زمين تا انتهاى عرش است.[٣]

انواع صبر

صبر، افزون بر درجات و مراتب، انواعى نيز دارد. امام على عليه السلام مى‌فرمايد:

صبر دو گونه است: صبر در هنگام مصيبت و سختى كه خوب و نيكوست و نيكوتر از آن، صبر در هنگام سرپيچى از دستورهاى خداوند متعال است.[٤]

در برخى آيات قرآن از صبر جميل سخن به ميان آمده است. خداوند در سوره معارج به پيامبر صلى الله عليه و آله چنين دستور مى‌دهد:

فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا؛[٥] پس صبر كن، صبرى نيكو.

[١] - زمر( ٣٩): ١٠

[٢] - ملااحمد نراقى، معراج السعادة، ص ٦٤٥

[٣] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٩١

[٤] - همان

[٥] - معارج( ٧٠): ٥