اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٧٩ - مفهوم توكل

در ديدگاه قرآن، هيچ‌يك از پيامبران و پيروانشان جز با پايدارى و صبر در برابر مشكلات به پيروزى نرسيده‌اند:

وَكَأَيِّن مِّن نَّبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُواْ لِمَا أَصَابَهُمْ فِى سَبِيلِ اللّهِ وَمَا ضَعُفُواْ وَمَا اسْتَكَانُواْ وَاللّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ؛[١] و چه بسيار پيامبرانى كه همراه او توده‌هاى انبوه، كارزار كردند؛ و در برابر آنچه در راه خدا بديشان رسيد، سستى نورزيدند و ناتوان نشدند؛ و تسليم [دشمن‌] نگرديدند، و خداوند، شكيبايان را دوست دارد.

در روايات نيز بر صبر و پايدارى، بسيار تأكيد شده است. امام‌صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

نسبت صبر به ايمان، مانند سر به بدن است. چنان‌كه هرگاه سر نابود شود، بدن هم نابود مى‌شود، هرگاه صبر از ميان برود، ايمان نيز از ميان مى‌رود.[٢]

امام سجاد عليه السلام نيز چنين مى‌فرمايد:

نسبت صبر به ايمان چون سر به بدن است و كسى كه صبر ندارد، ايمان ندارد.[٣]

امام‌باقر عليه السلام در توصيف قلب مؤمن مى‌فرمايد:

قلب نورانى، قلب مؤمن است. اگر چيزى به او داده شود، سپاس مى‌گزارد و اگر به سختى‌اى مبتلا شود، صبر مى‌كند.[٤]

در روايتى ديگر از امام‌صادق عليه السلام آمده است:

گرامى‌ترين مردم نزد خداوند كسى است كه هرگاه به او عطايى شود، شكر گزارد و هرگاه [به مصيبتى‌] مبتلا شود، صبر كند.[٥]

[١] - آل عمران( ٣): ١٤٦

[٢] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٨٨

[٣] - همان، ص ٨٩

[٤] - همان، ص ٤٢٢

[٥] - محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٦٧، ص ١٨٤