اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٢٨ - مفهوم عدل و انصاف

٣. قناعت: در رواياتى از اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌خوانيم:

كسى كه نفس خود را به قناعت وادارد، نفسش او را بر پاكى و عفت يارى مى‌كند.[١]

ريشه عفت قناعت است.[٢]

راضى بودن به مقدار كفايت به عفت مى‌انجامد.[٣]

٤. غيرت: در روايتى مى‌خوانيم:

عفت مرد به اندازه غيرت اوست.[٤]

مطابق اين روايت، شخص غيرتمند، عفيف و پاكدامن است و شخص بى‌غيرت نيز آلوده دامن. در روايتى ديگر عفت نشانه غيرت به شمار آمده است.[٥]

آثار عفت‌

چنان‌كه پيش‌تر گفته شد، عفت به معناى رعايت اعتدال در استفاده از نعمت‌هاى حلال است كه در مقابل آن، شره و خمود قرار دارد. شره افراط در شهوت شكم و دامن است و خمود نيز تفريط در اين دو.[٦]

شُبَّر درباره آثار سوء زياده‌روى در شهوت شكم مى‌گويد: شكم سرچشمه شهوات و محل روييدن جميع آفات و دردهاست. در صورتى كه به شهوت شكم پاسخ مثبت دهى، به دنبال آن شهوت دامن و حرص و ولع به رابطه جنسى پديد مى‌آيد. هنگامى كه اين دو شهوت با هم‌

جمع شوند، انسان به مال و جاه رغبت مى‌يابد؛ چرا كه اين دو، ابزار افزونىِ خوراكى‌ها و شهوت‌رانى است و چون در صدد جمع مال برآيد، انواع ظلمت‌ها و اقسام رقابت‌ها پديد مى‌آيد و از اينها است

[١] - همان، ص ٢٠٠٨

[٢] - همان

[٣] - همان

[٤] - همان

[٥] - همان

[٦] - بنگريد به: ملااحمد نراقى، معراج السعادة، ص ٢٣٩- ٢٣٤