اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ٢٠٢ - آثار حسد

در روايتى از امام‌صادق عليه السلام آمده است:

كسى كه سخنش را از عملش به شمار نياورد، لغزش‌هايش بسيار و عذابش نزديك خواهد شد.[١]

٢. بى‌انديشه سخن گفتن: كسى كه پيش از سخن نينديشد، دچار لغزش‌ها و خطاها و گناهان بسيارى خواهد شد. اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

انديشه كردن در سخن [پيش از بر زبان آوردن آن‌] انسان را از لغزش در امان نگه مى‌دارد.[٢]

قلب احمق در پسِ زبان او و زبان عاقل در پسِ قلب اوست.[٣]

از اين روست كه عاقل برخلاف احمق، سخنان ناشايست بر زبان نمى‌آورد.

٣. پرگويى: بسيار سخن گفتن نيز يكى ديگر از علت‌هاى از دست دادن كنترل زبان است.

اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

كسى كه زياد سخن بگويد، دچار لغزش مى‌شود.[٤]

٤. عادت‌هاى نادرست: كسى كه عادت دارد عيب‌هاى ديگران را بيان كند، دروغ بگويد و ...

در اين امور كنترلى بر زبان خود نخواهد داشت. از اين رو على عليه السلام مى‌فرمايد:

زبانت همان را مى‌طلبد كه به آن عادت كرده است.[٥]

با توجه به مطالبى كه بيان شد، راه‌هاى مبارزه با لجام‌گسيختگى زبان نيز روشن مى‌شود.

گام اول در مهار كردن زبان اين است كه فرد در آثار و پيامدهاى عنان‌گسيختگى زبان تأمل‌

كند تا انگيزه‌اى قوى براى كنترل آن به‌وجود آيد و گام دوم اينكه بايد از پرگويى دورى كند و بكوشد سخن گفتن را به موارد ضرورى و مورد نياز محدود كند. گام سوم آن است كه خود را ملزم سازد

[١] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ١١٥

[٢] - تميمى آمدى، غررالحكم و دررالكلم، ص ٢١٠

[٣] - همان

[٤] - همان، ص ٢١٢

[٥] - همان، ص ٢١٣