اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٧٠ - راه و روش اهتمام به امور مسلمانان

البته تمايل به خواسته‌هاى نفسانى و تن دادن به اين گرايش‌ها و ميل‌ها به صورت كلى مذموم نيست، بلكه پيروى از آنها در صورتى ناپسند است كه از حدود دستورهاى الهى فراتر روند. به همين سبب، آنچه در اخلاق اسلامى مهم است، مهار اين خواسته‌ها و تعديل آنها بر اساس موازين اسلامى است.

حال اين پرسش مطرح است كه چگونه مى‌توان خواسته‌ها و اميال نفسانى را مهار كرد؟

بر اساس آموزه‌هاى دينى، بهترين روش براى مهار خواسته‌هاى نابجاى نفس، برآورده نكردن و مقاومت در برابر آنها است. امام‌صادق عليه السلام مى‌فرمود:

نفس و هواى نفس را رها مكن كه هواهاى نفسانى موجب خوارى و آزار آن و بازداشتن نفس از هواى نفس علاج آن است.[١]

اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

آن‌كه ميل‌هاى نفسانى خود را با ترك آنها معالجه نكند، پيوسته مريض خواهد بود.[٢]

ميل‌هاى نفسانى آفت‌هايى كشنده‌اند و بهترين داروى آنها صبر كردن در برابر آنهاست.[٣]

٣. غضب‌

غضب يكى از رذيلت‌هاى مهلك نفسانى است. غضب چون آتشى است‌[٤] كه اگر با آب حلم خاموش نشود، صاحب خشم و ديگران را مى‌سوزاند. اميرالمؤمنين عليه السلام مى‌فرمايد:

بدترين دشمن انسان غضب و شهوت اوست. كسى كه بر اين دو تسلط يابد، درجه‌اش بالا مى‌رود و به بالاترين مرتبه مى‌رسد.[٥]

[١] - محمدبن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٣٣٦

[٢] - تميمى آمدى، غررالحكم و دررالكلم، ص ٣٠٥

[٣] - همان، ص ٣٠٤

[٤] - همان، ص ٣٠١

[٥] - همان