اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٤
آنها و راههاى درمانشان ضرورى است، براى حفظ سلامتى روح نيز آشنايى با ويژگىهاى روح سالم، بيمارىهاى روح، علل و راههاى درمان آنها لازم است.
سلامت روح در گرو آراسته بودن آن به صفتهاى پسنديده و بيمارى روح نيز ناشى از تأثير صفتهاى ناپسند در آن است. صفتهاى پسنديده و ناپسند و چگونگى آراستن نفس به صفتهاى پسنديده و زدودن صفتهاى ناپسند از آن، در علم اخلاق بيان مىشود.
٢. توانايى تشخيص خوب از بد و زشت از زيبا در گرو سلامت روحى انسان و تهذيب نفس از آلودگىهاست. خداوند در قرآن مىفرمايد:
كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ؛[١] نه چنين است، بلكه آنچه مرتكب مىشدند زنگار بر دلهايشان بسته است.
علامه طباطبايى درباره اين آيه مىفرمايد:
رفتارهاى ناشايست بر قلب انسان تأثير نهاده، به آن شكل و صورت خاصى مىدهند؛ آنگونه كه قلب انسان از درك حقايق عاجز شود.[٢]
ضربالمثلى معروف مىگويد: «عقل سالم در بدن سالم است.» اين سخن به واقعيتى مهم اشاره دارد و آن اينكه سلامت بدن شرط لازم براى سلامت عقل، يعنى توانايى درك حقايق و تشخيص خوب از بد و حق از باطل است. اما بر اساس ديدگاه قرآنى، انسان در صورتى مىتواند از توانايى درك حقايق و تشخيص خوب از بد برخوردار باشد كه افزون بر داشتن سلامت جسمى، از سلامت روحى نيز برخوردار باشد. حتى مىتوان گفت از ديد قرآن نقش سلامت روحى بسيار مهمتر از نقش سلامت جسمى است. علمى كه عهدهدار بيان سلامت و
بيمارى روح انسان و راههاى درمان اين بيمارىهاست، علم اخلاق نام دارد.
٣. آرامش انسان در زندگى نيز در گرو سلامت روحى اوست. همچنانكه بيمارىهاى جسمانى آرام و قرار را از انسان مىگيرند و زندگى را بر او تلخ مىكنند، بيمارىهاى روحى مانند حسادت، خودبزرگبينى، كينهورزى و كفر به خدا نيز سكون و قرار را از روح انسان مىربايد.
[١] - مطففين( ٨٣): ١٤
[٢] - علامه طباطبايى، الميزان ج ٢٠، ص ٣٧٨