اخلاق اسلامى - داودى، محمد - الصفحة ١٦٢ - مفهوم هميارى در كارهاى نيك
مىبايد خود را از گناهان بازدارد. بر اساس برخى سخنان معصومان عليهم السلام حتى اگر خداوند ما را به پيروى از دستورهاى خود فرانمىخواند و گناهكاران را به مجازات نمىرساند، باز هم دورى از گناهان امرى ضرورى بود. اميرالمؤمنين عليه السلام مىفرمايد:
اگر خداوند معصيتكاران را تهديد به مجازات هم نكرده بود، لازم بود براى اداى شكر خدا از نافرمانى او دست بردارند.[١]
امامرضا عليه السلام نيز چنين مىفرمايد:
اگر خداوند مردم را وعده بهشت نمىداد و از جهنم نمىترسانيد، باز هم بر آنان ضرورى بود از خداوند پيروى كنند و گناه نكنند؛ زيرا خداوند بر مردم تفضل و نيكى كرده و نعمتهايى به آنها عطا كرده كه سزاوار آن نبودند.[٢]
بنابراين دورى از گناهان يكى از وظايف و ويژگىهاى ترديدناپذير مؤمن است. اما پرسش اين است كه مؤمن چگونه مىتواند با وجود همه عوامل زمينهساز گناه، خود را از گناهان بازدارد و اساساً آيا چنين كارى شدنى است؟
مطالعه اجمالى تاريخ و سرگذشت زندگى مؤمنان راستين نشان مىدهد دورى و اجتناب از گناه ممكن است. آسيه، همسر فرعون، با اينكه در كاخ فرعون مىزيست، توانست خود را از كفر و گناه برهاند. نگاهى گذرا به زندگى افرادى چون فضيل عياض و بِشر حافى نيز بيانگر آن است كه آدمى هرچند غرق در گناه باشد، مىتواند خود را از گناه پاك كند.
برخى از مهمترين راههاى دورى از گناه- كه در متون اسلامى آمده- عبارت است از:
١. ياد خدا و توجه به او: ذكر خدا و حاضر و ناظر دانستن او در همه جا و همه حال، يكى از راههاى بسيار مؤثر براى دورى از گناهان است. اميرالمؤمنين عليه السلام مىفرمايد:
از گناه و نافرمانى خدا در خلوت نيز بپرهيزيد كه شاهد و گواه گناه همان داور است.[٣]
[١] - محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٧٠، ص ٣٦٤
[٢] - همان، ص ٣٥٣
[٣] - همان، ص ٣٥٢